Acir nedir? Eski hukuk dilinde kiraya veren

Konuya özel açıklama

Acir, eski hukuk dilinde kiraya veren kişiyi anlatır. Adalet Bakanlığının Hukuk Sözlüğü de kelimeyi bu anlamda açıklar. Günümüzde hazırlanan kira sözleşmelerinde ve Türk Borçlar Kanunu'nda kullanılan ifade “kiraya veren”dir. Eski bir sözleşmede acir kelimesiyle karşılaşmak, başlı başına farklı bir sözleşme türü veya özel bir tahliye hakkı bulunduğu anlamına gelmez.

Acir ile kiracı nasıl ayrılır?

Kiraya veren, bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını karşı tarafa bırakmayı üstlenir. Kiracı ise bunun karşılığında kararlaştırılan kira bedelini öder. TBK m.299'daki bu ilişki, ev ve işyeri kadar taşınır kiralarında da görülebilir. Sözleşmede tarafların hangi başlık altında yazıldığı kadar, gerçekte hangi yükümlülüğü üstlendikleri önemlidir.

Kiraya veren mutlaka malik midir?

Maliklik ile kiraya veren sıfatı her zaman aynı kişide birleşmez. Örneğin, kanuni koşulları sağlanan bir alt kira ilişkisinde asıl kiracı, alt kiracıya karşı kiraya veren olur. Konut ve çatılı işyeri kiralarında alt kira için kiraya verenin yazılı rızası gerektiği ayrıca gözetilmelidir. Bu nedenle eski belgede bir kişinin “acir” olarak gösterilmesi, tek başına o kişinin taşınmazın tapu maliki olduğunu kanıtlamaz. Temsil yoluyla imzalanan sözleşmede de imzalayan kişiyle sözleşmenin tarafı ayrılmalıdır.

Başlıca hak ve yükümlülükleri nelerdir?

TBK m.301 uyarınca kiraya veren, kiralananı kararlaştırılan zamanda amaçlanan kullanıma elverişli biçimde teslim etmek ve sözleşme boyunca bu durumda tutmakla yükümlüdür. Ayıp ortaya çıktığında giderim, bedel indirimi, zarar veya fesih talepleri kendi şartlarına göre incelenir. Bütün bakım giderlerinin kiraya verene ait olduğu söylenemez: olağan kullanım için gerekli temizlik ve bakım giderleri TBK m.317'de kiracıya yüklenmiştir.

Eski bir belgeyi okurken neye bakılmalı?

Belgenin tarihini, kiralananı, imzaları, taraf sıfatlarını, süre ve bedeli birlikte inceleyin. Güncel uyuşmazlıkta uygulanacak kanun ve geçiş hükümleri ayrıca belirlenir. “Acir” kelimesi tek başına vergi beyannamesi verme zorunluluğu, tahliye yetkisi veya malik sıfatı doğurmaz; bunların her biri ilgili koşullara bağlıdır.