Aciz vesikası Nedir?

Giriş

Aciz vesikası, bir icra veya iflas sürecinde alacağın tahsil edilemeyen bölümünü gösteren resmî belgedir. Borcun silindiğini göstermez. Alacaklıya borçlunun mallarına kendiliğinden el koyma yetkisi de vermez; sonraki işlemler yine kanuni takip usulü içinde yürütülür.

Haciz yoluyla takipte ne zaman düzenlenir?

İİK m.143’e göre alacaklı alacağının tamamını alamamış ve gerekli koşullar oluşmuşsa icra dairesi kalan tutar için aciz vesikası düzenler. Belgenin bir örneği borçluya verilir ve ilgili sicil işlemleri yapılır. Sadece borçlunun ödeme yapmaması, takip tamamlanmadan her durumda bu belgenin istenebileceği anlamına gelmez.

Haciz tutanağının da ayrı sonuçları olabilir. İİK m.105’e göre haczedilebilir mal bulunmaması hâlinde tutanak, m.143’teki aciz vesikası hükmündedir. Haczedilebilir malların takdir edilen değerinin yetersiz olması hâlinde ise tutanak, geçici aciz vesikası yerine geçer ve m.277’deki hakları sağlar. Bu iki durumun kanuni sonuçları aynıymış gibi değerlendirilmemelidir.

Alacaklıya hangi imkânları sağlar?

Kesin aciz vesikası, borcun ikrarını içeren senet niteliğinde kabul edilir. Kanundaki şartlar varsa tasarrufun iptali davasında da kullanılabilir. Ancak belgenin bulunması, borçlunun geçmişte yaptığı her işlemi kendiliğinden geçersiz kılmaz; iptale konu işlem ve dava koşulları ayrıca incelenir.

Alacaklı, aciz vesikasını aldığı tarihten itibaren bir yıl içinde yeniden takibe girişirse tekrar ödeme emri tebliği gerekmez (m.143). Bu bir yıllık imkânın sona ermesi borcu tek başına ortadan kaldırmaz. Takibin tarihi, önceki işlemler ve başvurulacak usul dosyadan kontrol edilmelidir.

Faiz ve zamanaşımı nasıl değerlendirilir?

İİK m.143, aciz vesikasında yazılı alacak tutarı için faiz istenemeyeceğini düzenler. Bu hüküm, belgenin tutarıyla ve borçluya karşı hukuki sonuçlarıyla birlikte uygulanır; kefil veya diğer sorumluların durumu otomatik olarak aynı kabul edilmemelidir.

Maddede borçluya karşı, belgenin düzenlendiği tarihten başlayan yirmi yıllık zamanaşımı öngörülür. Mirasçılar için ayrıca, mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde alacaklının hakkını aramamasıyla ilgili özel savunma imkânı vardır. Somut hesapta başlangıç, takip işlemleri ve zamanaşımını etkileyen diğer kurallar değerlendirilmeden yalnız takvim yılına bakılmamalıdır.

İflasta verilen belge farklı mıdır?

İİK m.251, iflas sonunda alacağının tamamını alamayanlara verilen aciz vesikasını düzenler. Borçlunun alacağı kabul edip etmediğinin belgede gösterilmesi önemlidir. Müflise karşı yeniden takip, yeni mal edinme koşuluna bağlıdır. Bu nedenle haciz takibindeki belge ile iflas aciz vesikasının takip koşulları birbirine karıştırılmamalıdır.

Borç ödenirse ne yapılır?

Borç ve dosya hesabı icra dairesinde kontrol edilerek ödeme ve sicilden terkin işlemleri takip edilmelidir. İİK m.143, borcun tamamen ödenmesi yanında takibin iptali veya kişinin borçlu olmadığının mahkeme kararıyla belirlenmesi gibi hâllerde de sicil kaydının kaldırılmasını düzenler.

İnceleme için aciz vesikası veya haciz tutanağı, takip dosyası, kesinleşme ve tebligat kayıtları, satış ve ödeme belgeleri hazırlanmalıdır. Belgenin hangi takip türünde, hangi tarihte ve hangi tutar için düzenlendiği açıklığa kavuşturulmadan tahsil olasılığı veya yeni takip sonucu hakkında kesin bir değerlendirme yapılamaz.