Bu rehber kimler için?
Genel bilgilendirmedir; somut dosya ve güncel resmî kaynaklar ayrıca incelenmelidir.
Kaynak ve inceleme kaydına git ↓Giriş
Adem-i selahiyet, “yetkisizlik” anlamına gelen eski bir hukuk ifadesidir. Bir kişi, makam veya mahkemenin belirli bir işlemi yapma yetkisinin bulunmadığını anlatabilir. Ancak ifadenin kullanıldığı her alanda aynı hukuki sonuç doğmaz. Mahkemenin yetkisi ile bir kişinin başkası adına sözleşme yapma yetkisi birbirinden ayrılmalıdır.
Mahkemeler bakımından yetkisizlik
Hukuk yargılamasında görev ve yetki farklı konulardır. Görev, uyuşmazlığı hangi tür mahkemenin göreceğine; yetki ise davaya hangi yerdeki mahkemenin bakacağına ilişkindir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesi görevin kanunla düzenlendiğini belirtir. Yetki itirazı ise özellikle Kanun'un 19. maddesindeki kesin yetki ve kesin olmayan yetki ayrımına göre incelenir.
Bu yüzden eski bir karardaki “adem-i selahiyet” ifadesini okurken, kararın tarihi, hangi yargı koluna ait olduğu ve hangi sorunu ele aldığı belirlenmelidir. Sözcüğün güncel Türkçe karşılığını bilmek, başvurulacak usulü veya süreyi tek başına göstermez.
Temsil yetkisinin bulunmaması
Bir kişinin başkası adına yetkisiz olarak hukuki işlem yapması, Türk Borçlar Kanunu'nda ayrıca düzenlenir. Kanun'un 46. maddesine göre işlem, temsil olunan tarafından onanırsa onu bağlar. Bu nedenle yetkisiz kişinin yaptığı her işlemi, sonradan onanması mümkün olmayan kesin bir geçersizlik olarak nitelemek doğru değildir.
Onama bulunmadığında ortaya çıkabilecek zarar bakımından 47. maddedeki şartlar ve istisnalar değerlendirilir. Yetkisiz temsilcinin her olayda otomatik olarak tazminat ödeyeceği de söylenemez. Şirket organları ve bazı temsil ilişkileri için özel hükümler ayrıca saklıdır.
Varsayımsal örnek
Bir kişinin komşusu adına, temsil yetkisi bulunmadan bir tamir sözleşmesi yaptığını düşünelim. “Adem-i selahiyet” burada kişinin komşusu adına işlem yapma yetkisinin bulunmadığını anlatır. Komşunun işlemi sonradan onayıp onamadığı ve diğer somut koşullar ayrıca incelenir. Aynı ifade bir mahkeme kararında kullanılmışsa, bu kez temsil değil yargılama yetkisi tartışılıyor olabilir.
Doğru değerlendirme için önce “kimin, hangi işlem bakımından yetkisiz olduğu” sorusu cevaplanmalıdır.
Hangi bilgi, hangi kaynağa dayanıyor?
Kaynaklar, kapsam ve güncellik notları aşağıda gösterilir.
- Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü — Adem-i selahiyet ↗
Adem-i selahiyet maddesi · Kaynak kaydı: 2026-10-08
- Kaynak paketindeki [1] numaralı atıf
Paketin kayıtlı kapsamı ile sınırlı; bağımsız güncel hukuk ve erişim QA'sı bekleniyor.
Yayın onayı: Av. Mertcan Turan tarafından verilmiştir. Yayın onayı ile kaynakların güncellik kontrolü farklıdır. Kaynak kayıtlarındaki tarih ve sınırlamaları inceleyin; işlem öncesinde yürürlükteki mevzuatı doğrulayın.
Sorumluluk reddi ve kullanım beyanı
Bu yayın genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye veya dosyaya özgü hukuki görüş, hukuki hizmet ya da sonuç garantisi değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir; somut olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.
İçeriği okumak, video izlemek, belge oluşturmak veya aracı kullanmak avukatlık ilişkisi kurmaz. Süreli işlemler için bu siteden yanıt veya randevu onayı beklemeyin. Bu beyan emredici mevzuattan doğan ve hukuken sınırlandırılamayan yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
Yayın ve kullanım ilkeleri ↗MESLEKİ VE İLETİŞİM BİLGİLERİ
Av. Mertcan Turan
İzmir Barosu · Sicil 17004 · Bornova, İzmir
Bu bölüm yalnız kimlik ve iletişim bilgisi sunar. İçeriğin okunması avukatlık ilişkisi kurmaz; sonuç veya hizmet taahhüdü içermez.
Mertcan Turan Hukuk ve Danışmanlık OfisiBornova · İzmir