Bu rehber kimler için?
Genel bilgilendirmedir. Somut olayın belgeleri, tarihleri ve güncel mevzuat ayrıca değerlendirilmelidir.
Kaynak ve inceleme kaydına git ↓Konuya özel açıklama
Adlî kaza nedir?
Adlî kaza, eski hukuk dilinde adlî yargıyı anlatan bir terimdir. Buradaki “kaza”, günlük dildeki trafik veya iş kazası anlamında kullanılmaz; yargılama alanını ifade eder. Eski bir karar, dilekçe veya hukuk sözlüğünde görüldüğünde bu anlamıyla okunmalıdır.
Bugünkü hukukta karşılığı
5235 sayılı Kanun’a göre adlî yargının ilk derece mahkemeleri hukuk ve ceza mahkemeleridir. Bölge adliye mahkemeleri ikinci derece mahkemeleridir. Özel hukuk uyuşmazlıklarına bakan sulh hukuk, asliye hukuk ve özel kanunlarla kurulan mahkemeler bu yapının içindedir. Ticaret mahkemelerinin baktığı ticari uyuşmazlıklar da adlî yargı alanındadır.
Bu ifade, Türkiye’deki bütün yargı kollarını tek bir başlıkta toplamaz. Örneğin idare ve vergi mahkemelerinin baktığı idari yargı işleri ayrıca değerlendirilir. Bir uyuşmazlığın adlî yargıda görülmesi gerektiğini belirlemek ile o uyuşmazlığa hangi hukuk veya ceza mahkemesinin bakacağını belirlemek farklı sorulardır.
Nizalı ve nizasız yargı ne demektir?
Eski metinlerdeki “nizalı yargı”, çekişmeli yargı; “nizasız yargı” ise çekişmesiz yargı karşılığında kullanılır. Çekişmesiz yargı yalnız kayıt veya belge onayından ibaret değildir. HMK m.382, ilgililer arasında uyuşmazlık bulunmaması, ileri sürülebilecek bir hakkın bulunmaması veya hâkimin kendiliğinden harekete geçmesi gibi ölçütlerle bu alanı düzenler. Gaiplik kararı ve mirasçılık belgesi verilmesi kanunda sayılan örneklerdendir.
Bir belgede bu terimle karşılaşırsanız
Önce belgenin tarihine ve cümlenin tamamına bakın. Ardından uyuşmazlığın konusu ile uygulanacak özel kanunu belirleyin. “Adlî kaza” ibaresi tek başına görevli mahkemeyi, başvuru süresini veya davanın sonucunu göstermez. Yargı yetkisi, Anayasa m.9 uyarınca Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.
Bu açıklama genel bilgilendirme içindir; somut başvurunun görev, yetki ve süre koşulları ayrıca incelenmelidir.
Kaynaklar
Hangi bilgi, hangi kaynağa dayanıyor?
Kaynaklar, kapsam ve güncellik notları aşağıda gösterilir.
- Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü: Adlî kaza ↗
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü: Adlî kaza · Kaynak kaydı: 2026-10-07
- 5235 sayılı Kanun m.2–5,8 ↗
5235 sayılı Kanun m.2–5,8 · Kaynak kaydı: 2026-10-07
- 6100 sayılı HMK m.1,382–383 ↗
6100 sayılı HMK m.1,382–383 · Kaynak kaydı: 2026-10-07
- 2577 sayılı İYUK m.1 ↗
2577 sayılı İYUK m.1 · Kaynak kaydı: 2026-10-07
- Anayasa m.9 ↗
Anayasa m.9 · Kaynak kaydı: 2026-10-07
Yayın onayı: Av. Mertcan Turan tarafından verilmiştir. Yayın onayı ile kaynakların güncellik kontrolü farklıdır. Kaynak kayıtlarındaki tarih ve sınırlamaları inceleyin; işlem öncesinde yürürlükteki mevzuatı doğrulayın.
Sorumluluk reddi ve kullanım beyanı
Bu yayın genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye veya dosyaya özgü hukuki görüş, hukuki hizmet ya da sonuç garantisi değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir; somut olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.
İçeriği okumak, video izlemek, belge oluşturmak veya aracı kullanmak avukatlık ilişkisi kurmaz. Süreli işlemler için bu siteden yanıt veya randevu onayı beklemeyin. Bu beyan emredici mevzuattan doğan ve hukuken sınırlandırılamayan yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
Yayın ve kullanım ilkeleri ↗MESLEKİ VE İLETİŞİM BİLGİLERİ
Av. Mertcan Turan
İzmir Barosu · Sicil 17004 · Bornova, İzmir
Bu bölüm yalnız kimlik ve iletişim bilgisi sunar. İçeriğin okunması avukatlık ilişkisi kurmaz; sonuç veya hizmet taahhüdü içermez.
Mertcan Turan Hukuk ve Danışmanlık OfisiBornova · İzmir