Adli tabip nedir? Raporun görevi ve hukuki sınırı

Giriş

Adli tabip, adli tıp alanında görev yapan ve gerektiğinde yargı mercilerine hekimlik bilgisiyle rapor sunan doktordur. Adalet Bakanlığının Hukuk Sözlüğündeki tanım bu görevi vurgular. Adli raporun amacı, olayın tıbbi yönünün bilimsel yöntemlerle değerlendirilmesidir; bir kişinin suçlu olduğuna karar vermek değildir. [1]

Hangi konularda değerlendirme yapar?

Görevlendirme ve uzmanlık alanına göre yaralanma bulguları, ölüm nedeni veya bir tıbbi durumun olayla ilişkisi incelenebilir. Yapılan muayene, kayıt incelemesi ve tetkikler raporun dayanakları arasında yer alabilir. Hastanın anlattığı olay, hekim tarafından gözlenen bulgu ve bundan çıkarılan tıbbi görüş birbirinden ayrılmalıdır.

Adli tabip ifadesiyle adli tıp uzmanı unvanı her belgede gelişigüzel eşitlenmemelidir. Tıp eğitimiyle hekim olmak, adli tıp alanında uzmanlık eğitimi almak ve belirli bir adli işlem için görevlendirilmek ayrı konulardır. Raporu kimin, hangi görev ve uzmanlıkla düzenlediği kontrol edilir. Adli tıp uzmanlık eğitimi, tıp fakültesindeki genel adli tıp dersinden farklıdır. [3]

Her işlemi tek hekim yapabilir mi?

İşlemin türüne göre özel kurallar vardır. Örneğin CMK m.87, otopsinin savcı huzurunda yapılmasını ve hekimlerin niteliği ile sayısını düzenler; zorunlu durumda tek hekimle yapılmasına ilişkin istisna da içerir. Beden muayenesi veya akıl hastalığı bakımından gözlem altına alma ise ayrı hükümlere tabidir. Bu nedenle “adli tabip görevlendirildi” bilgisi, her müdahalenin kendiliğinden yapılabileceği anlamına gelmez. [2]

Rapor mahkemeyi bağlar mı?

CMK m.63 ve 67 uyarınca bilirkişi, uzmanlık gerektiren konuyu açıklar; hâkime ait hukuki nitelendirmeyi üstlenemez. Delilleri değerlendirip hüküm kurmak mahkemeye aittir. Rapor önem taşısa da diğer delillerden ve incelemenin kapsamından bağımsız bir mahkûmiyet kararı değildir. [2]

Rapora itiraz edilecekse

Önce raporun tarihi, sorulan sorular, incelenen kayıtlar ve sonuç bölümü okunmalıdır. Yanlış olay tarihi, değerlendirilmeyen tetkik veya gerekçelendirilmemiş sonuç gibi somut nokta gösterilerek ilgili soruşturma veya dava dosyasında itiraz ve gerektiğinde yeni inceleme talep edilebilir. CMK m.67 bu taleplere ve uzmanından bilimsel mütalaa alınmasına yer verir. Sağlık kuruluşundaki bir kayıt düzeltmesiyle yargı dosyasındaki rapor itirazı aynı işlem değildir. Size verilen usulî süre varsa ayrıca izlenmelidir. [2]