Akdetmek Nedir?

Giriş

Akdetmek, bir sözleşmeyi yapmak veya kurmak anlamında kullanılan hukuk terimidir. “Taraflar sözleşme akdetti” denildiğinde, tarafların o sözleşmeyi kurdukları anlatılır. Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü sözcüğün sözleşmek, kararlaştırmak, düzenlemek ve bağlamak anlamlarını da verir.

Sözleşme ne zaman akdedilmiş olur?

Türk Borçlar Kanunu'nun 1. maddesine göre sözleşme, tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamalarıyla kurulur. Bu açıklamalar açık veya örtülü olabilir. Bu nedenle “akdetmek” yalnızca bir kâğıdın altını imzalamakla eş anlamlı değildir. Somut işlemin türü, irade açıklamaları ve varsa şekil şartı birlikte değerlendirilir.

Sözleşmenin kurulması ile sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmesi de farklıdır. Bir malın satışı için anlaşılması sözleşmenin kurulmasıyla; malın teslim edilmesi ve bedelinin ödenmesi ise borçların ifasıyla ilgilidir. Sözleşmenin akdedildiğini söylemek, bütün borçların ödendiğini göstermez.

Yazılı sözleşme mutlaka gerekli midir?

Türk Borçlar Kanunu'nun 12. maddesinde, kanunda aksi öngörülmedikçe sözleşmelerin geçerliliğinin şekle bağlı olmadığı belirtilir. Kanunun belirli bir şekil aradığı işlemler ayrıca değerlendirilir. Tarafların kararlaştırdığı şekil de Kanun'un 17. maddesi bakımından önem taşıyabilir. Dolayısıyla her sözlü sözleşmenin geçersiz olduğu veya yazılı sözleşmenin sırf yazılı olduğu için daha bağlayıcı sayıldığı söylenemez. Geçerlilik şartlarıyla bir uyuşmazlıkta anlaşmanın nasıl ispatlanacağı birbirinden ayrılmalıdır.

Varsayımsal örnek

İki kişinin, belirli bir kitabın belirli bir bedelle satılması konusunda karşılıklı olarak anlaştığını düşünelim. Bu anlatımda “satış sözleşmesi akdettiler” denilebilir. Kitabın ertesi gün teslim edilecek olması, akdetmek ile ifa etmek arasındaki farkı gösterir. Örnek yalnızca terimin kullanımını açıklar; her satış türünün geçerlilik şartlarını belirlemez.

Bir belgede “akdedilen sözleşme” ifadesiyle karşılaşıldığında, öncelikle hangi sözleşmeden söz edildiği, tarafların kim olduğu ve o işlem için gereken şartların sağlanıp sağlanmadığı incelenmelidir.