Arâzi-i mevât Nedir?

Konuya özel açıklama

Tarihî anlamı Arâzi-i mevât, Osmanlı arazi hukukundaki tarihî arazi sınıflandırmalarından biridir. Genel olarak kimsenin tasarrufunda olmayan, halkın ortak kullanımına tahsis edilmemiş ve yerleşim alanlarından uzak boş, kıraç veya taşlık yerleri anlatır. Bu tarihî terim, bugün boş görünen her taşınmaza doğrudan uygulanabilecek bir mülkiyet tanımı değildir.

Günümüzde hangi kurallar önemlidir? Türk Medenî Kanunu'nun 715. maddesi, sahipsiz yerler ile yararı kamuya ait malları Devletin hüküm ve tasarrufu altında düzenler. Bunların kazanılması ve kullanılması özel kanun hükümlerine bağlıdır. Bir yerin işlenmemesi, tapuda kayıtlı olmaması veya ekonomik değerinin düşük görülmesi, tek başına kişiye mülkiyet kazandırmaz.

İmar ve ihya 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 17. maddesi, orman sayılmayan ve kamu hizmetine tahsis edilmemiş belirli arazilerin emek ve masrafla tarıma elverişli hâle getirilmesini düzenler. Bunun yanında 14. maddeye yapılan gönderme ve diğer koşullar da incelenir. İl, ilçe ve kasabaların imar planının kapsadığı alanlardaki taşınmazlarda 17. madde hükmü uygulanmaz. Sadece araziyi temizlemek veya kullanmaya başlamak üzerinden edinim sonucu çıkarılamaz.

2/B ile ilişkisi 2/B, 6831 sayılı Orman Kanunu'ndaki belirli koşullarla orman sınırları dışına çıkarılan yerlere ilişkin ayrı bir rejimdir. Arâzi-i mevât ile eş anlamlı değildir. Somut bir taşınmaz için tapu ve kadastro kayıtları, orman durumu, tahsis ve özel mevzuat birlikte araştırılmalıdır.