Şirketlerde kara para aklama riski ve sorumluluk

Konuya özel açıklama

Bir şirketin hesabının kullanılması, her yüksek tutarlı veya açıklaması eksik transferi otomatik olarak kara para aklama suçuna dönüştürmez. Suçtan kaynaklanan malvarlığı, yapılan işlem ve işlemi yapan kişilerin bilgisi ile kastı somut delillerle değerlendirilir. Hukuktaki adı, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçudur.

Hangi işlemler risk yaratır?

Gerçek bir ticari karşılığı bulunmayan fatura ve sözleşmeler, şirket faaliyetiyle açıklanamayan para hareketleri veya suç geliri olduğu bilinen değerlerin şirket hesaplarına alınması inceleme gerektirebilir. Bunlar birer risk işaretidir; tek başına mahkûmiyet anlamına gelmez. Gerçek teslim, hizmet, karşı taraf, ödeme amacı ve muhasebe kaydı arasındaki ilişkinin doğrulanması gerekir.

TCK 282/1, alt sınırı altı ay veya daha fazla hapis gerektiren bir suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin yurt dışına çıkarılmasını veya gayrimeşru kaynağını gizleme ya da meşru elde edildiği izlenimi yaratma amacıyla işlemlere tabi tutulmasını düzenler. Aynı maddenin ikinci fıkrası, ilk fıkradaki suça katılmadan bu niteliği bilinen değerlerin satın alınması, kabulü, bulundurulması veya kullanılmasını ayrıca ele alır.

Şirket mi, yönetici mi sorumlu olur?

Ceza sorumluluğu şahsidir. Bir kişinin yalnız ortak, müdür veya çalışan olması ceza sorumluluğuna yeterli değildir; kendi fiili ve ilgili suçun koşulları incelenir. Tüzel kişi hakkında hapis cezası uygulanmaz. Bununla birlikte TCK 282/5 kapsamında tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirleri gündeme gelebilir. Suçun unsurları gerçekleşmeden bütün şirketler için otomatik faaliyet yasağı sonucu çıkarılamaz.

MASAK yükümlülükleri ayrı bir başlıktır

Aklama suçunun temel ceza hükmü TCK 282'dir. 5549 sayılı Kanun ise önleyici yükümlülükleri de düzenler. Her şirketin aynı MASAK yükümlülüklerine tabi olduğu varsayılmamalıdır; faaliyetinin kanun ve ilgili düzenlemelerdeki yükümlü kapsamına girip girmediği belirlenmelidir. Kapsama girenler bakımından müşterinin tanınması, şüpheli işlem bildirimi, kayıt saklama ve yetkili makamlara bilgi-belge verme kuralları önemlidir. Şüpheli işlem bildiriminin yapıldığı, kanuni istisnalar dışında işlem taraflarına açıklanamaz.

Şüpheli bir işlem fark edildiğinde belgeler değiştirilmeden korunmalı, şirket içindeki yetkili kişilerce hukuki ve mali inceleme yapılmalı ve uygulanacak bildirim kuralları belirlenmelidir. Suç isnadı, yükümlülük ihlali ve idari yaptırım ayrı ayrı değerlendirilir.