Ziynet eşyaları boşanma davasında nasıl talep edilir?

Konuya özel açıklama

Ziynet eşyasının aynen geri verilmesi veya bu mümkün değilse bedelinin tahsili talebi, boşanma davasıyla birlikte ya da ayrı bir alacak davasında ileri sürülebilir; tarafların konumuna göre karşı dava da gündeme gelebilir. Dilekçede hangi eşyanın, yaklaşık miktar ve niteliğin, kime verildiğinin ve hangi sonuç istendiğinin açık olması önemlidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 04.04.2024 tarihli, 2023/5704 E., 2024/2402 K. kararının tam metni, karşılıklı boşanma davası içindeki ziynet alacağı talebini ve hâkimin talep sonucuyla bağlılığını somut olarak gösterir.

Takılar kimin sayılır?

Karar, eski “düğündeki her şey kadına aittir” genel kabulünü değiştirir. Önce taraflar arasında paylaşım anlaşması olup olmadığı, yoksa iddia ve ispat edilen yerel örf ve âdet incelenir. Bunlar bulunmazsa kural olarak eşlerden hangisine takılmış veya verilmişse o eşin hakkı değerlendirilir. Karşı cinse özgü eşya, o cinse verilmiş sayılabilir; özgü olma konusunda uyuşmazlık varsa bilirkişi incelemesi gerekebilir. Takı sandığı veya torbasına konan eşyada da eşyanın niteliği ve ortaklık olasılığı ayrı ele alınır. TMK m.220 ve m.222 kişisel mal ve aidiyet iddiasının ispatı için temel hükümleri sağlar.

Varlık, zilyetlik ve iade nasıl kanıtlanır?

Talep eden kişi önce takının varlığını, niteliğini ve kendisine ait olduğunu; kendisinde değilse nasıl elinden çıktığını somutlaştırmalıdır. Düğün videosu takının varlığını veya kime takıldığını gösterebilir, fakat ayrılışta kimin elinde kaldığını tek başına her zaman göstermez. İmzalı teslim kaydı, mesaj, banka/kuyumcu belgesi, fotoğraf ve görgüye dayalı tanık anlatımı ayrı olayları ispat eder. 2024 tarihli kararın somut olayında, erkeğin takıları geri getireceğine ilişkin inkâr edilmeyen mesajları ve sonraki iade savunması karşısında ispat yükünün yer değiştirmesi değerlendirilmiştir; bu, bütün ziynet dosyalarında yükün otomatik olarak aynı eşe geçtiği anlamına gelmez.

Geri verilmek üzere teslim veya bozdurma

Takıların “saklayıp geri vereceğiz” denilerek alınması ile sahibinin serbest iradesiyle geri istenmemek üzere verilmesi farklı vakıalardır. Takıların aile gideri için bozdurulması da tek başına mülkiyetin devrini veya geri isteme hakkının bittiğini kanıtlamaz. Kimin talebiyle bozdurulduğu, paranın nereye gittiği, geri verme konuşması ve yazışmalar ayrıca incelenir. Tarih sıralı bir takı listesi, görüntüler, teslim/bozdurma belgeleri ve karşı tarafın kabul veya iade beyanı dava dosyasındaki talep kalemleriyle eşleştirilmelidir.