Genel kurul kararlarının iptali hangi şartlara bağlıdır?

Konuya özel açıklama

Anonim şirket genel kurulunun bir kararı, yalnız bir pay sahibinin istemediği sonucu doğurduğu için iptal edilmez. Türk Ticaret Kanunu’nun 445. maddesi, kanuna, esas sözleşmeye ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı kararlar için iptal davası açılmasını düzenler. Davayı açan kişinin kanunun tanıdığı sıfata sahip olması ve süresinde hareket etmesi de gerekir.

Bu yazı anonim şirket genel kuruluna ilişkindir. TTK 622 gereğince anonim şirket genel kurul kararlarının iptali ve butlanı hükümleri limited şirketlere de kıyas yoluyla uygulanır. Apartman ve site kat malikleri kurulu, dernek veya kooperatif kararları için aynı süre ve şartlar doğrudan kullanılamaz; kuruluşun hukuki türü ilk aşamada belirlenmelidir.

İptal davasında üç aylık süre

TTK 445 uyarınca dava, karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde açılır. Başlangıç, kural olarak kararın alındığı tarihtir. Kararın sonradan öğrenilmesi, tutanağın geç teslim edilmesi veya ticaret sicilinde daha sonra görülmesi üç aylık süreyi kendiliğinden yeniden başlatmaz.

Bu süre hak düşürücü niteliktedir. “Önce şirketle görüşelim, sonuç alamazsak dava açarız” yaklaşımı süre kaybına yol açabilir. Toplantı tarihi, kararın tam metni ve davacı olabilecek kişinin durumu gecikmeden incelenmelidir. Sürenin son günü hesabında somut takvim ve usul hükümleri kontrol edilmelidir; bu yazı herhangi bir dosya için son başvuru günü vermez.

Kimler dava açabilir?

Toplantıda hazır bulunan pay sahibi bakımından temel yol, karara olumsuz oy vermesi ve muhalefetini tutanağa geçirtmesidir. Yalnız toplantıya katılmış olmak, çekimser kalmak veya sonradan e-posta göndermek bu koşulların yerine geçtiği varsayımıyla kullanılmamalıdır. Tutanaktaki ifade, hangi karara itiraz edildiği ve oylama kaydı birlikte incelenir.

TTK 446 bazı usulsüzlüklerde farklı bir imkân tanır. Çağrının usulüne uygun yapılmaması, gündemin gereği gibi ilan edilmemesi, yetkisiz kişilerin toplantıya katılıp oy kullanması veya pay sahibinin katılım ve oy hakkının haksız biçimde engellenmesi ileri sürülebilir. Bu yolda pay sahibinin toplantıda bulunması ya da olumsuz oy vermesi şart değildir; ileri sürülen aykırılığın kararın alınmasında etkili olduğu da ortaya konulmalıdır.

Yönetim kurulu da dava açabilir. Ayrıca kararın yerine getirilmesi kişisel sorumluluğuna yol açacaksa her bir yönetim kurulu üyesine dava hakkı tanınmıştır. İptal davası yalnız belirli bir azınlık oranına ulaşan pay sahiplerine ait değildir. Buna karşılık dava hakkının somut koşulları, kişinin sıfatı ve başvurduğu bent üzerinden değerlendirilir.

İptal, butlan ve yokluk neden ayrılır?

Her hukuka aykırılık aynı geçersizlik türünü doğurmaz. TTK 447; vazgeçilemez pay sahipliği haklarını kaldıran, bilgi alma ve denetleme haklarını kanuni sınırların ötesinde kısıtlayan veya şirketin temel yapısı ile sermayenin korunmasına aykırı belirli kararları batıl sayar. Kararın kurucu unsurlarının bulunmaması iddiası ise yokluk tartışmasını doğurabilir.

Bu nedenle bir çağrı veya nisap sorununa, dosya incelenmeden kesin olarak “iptal” ya da “yokluk” etiketi konulmamalıdır. Butlan veya yokluk iddiası, kaçırılan iptal süresini aşmak için seçilebilecek serbest bir isim değildir. Üç aylık iptal süresi bu diğer geçersizlik iddialarına aynen taşınmasa da hukuki nitelendirme ve talebin dürüstlük kuralıyla ilişkisi önemini korur.

Dava açılınca kararın uygulanması durur mu?

Davanın açılması kararı kendiliğinden durdurmaz. TTK 449’a göre mahkeme, yönetim kurulu üyelerinin görüşünü aldıktan sonra kararın yürütülmesini geri bırakabilir. Yakın bir uygulama riski varsa bunun somutlaştırılması ve bu yöndeki talebin ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Başvurunun kabul edileceği peşinen söylenemez.

TTK 448 uyarınca davanın açıldığı ve duruşma günü ilan edilir; aynı karara ilişkin birden fazla iptal davası birleştirilerek görülür. Şirketin istemi üzerine muhtemel zararlar için teminat kararı da verilebilir. İptal veya butlan kararı kesinleştiğinde bütün pay sahipleri bakımından sonuç doğurur; sicil ve internet sitesi yükümlülükleri ayrıca yerine getirilir. Kötüniyetli dava nedeniyle şirketin uğradığı zararlar için TTK 451’de sorumluluk düzenlenmiştir.

İncelemeye esas belgeler

Esas veya şirket sözleşmesi, çağrı ve gündem, hazirun cetveli, vekâletler, toplantı tutanağı, oy ve muhalefet kayıtları ile kararın uygulanmasına ilişkin belgeler birlikte saklanmalıdır. Hangi kuralın hangi kararla ihlal edildiği açıkça gösterilmelidir. Bu yazı genel bilgilendirmedir; dava hakkı, geçersizlik türü ve süre hesabı somut şirket dosyasına göre belirlenir.