Haciz işlemi nasıl başlatılır? Takipten satışa temel aşamalar

Konuya özel açıklama

Haciz, alacaklının borçlunun malına kendiliğinden el koyması değildir. Cebri icra yetkisi icra organlarınca kullanılır. İzlenecek yol, alacağın ve eldeki belgenin niteliğine göre belirlenir. Aşağıdaki sıra genel haciz yoluyla ilamsız takibi anlatır; ilamlı takip, kambiyo senetlerine özgü takip ve ihtiyati haciz farklı kurallara tabidir.

1. Takip talebi hazırlanır

Alacaklı yetkili icra dairesine başvurur. Taraf bilgileri, alacak tutarı, faiz talebi, borcun sebebi ve seçilen takip yolu belirtilir. Alacak bir belgeye dayanıyorsa belge örnekleri eklenir. Her genel haciz takibi için önceden mahkeme kararı alınması zorunlu değildir; buna karşılık belgesiz veya dayanaksız talebin hiçbir risk taşımadığı da düşünülemez.

1. Ödeme emri tebliğ edilir

İcra dairesi ödeme emri düzenler. Genel haciz yoluyla ilamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilir. İmza inkârı varsa ayrıca ve açıkça belirtilmesi gerekir. Süresinde itiraz takibi durdurur; itirazın kaldırılması veya iptali için uygun yol işletilmeden sıradan takip işlemleri sürdürülemez. Bu yedi günlük süre bütün takip türlerine genellenemez.

1. Haciz ayrıca talep edilir

Ödeme emrindeki süre geçtikten ve varsa itiraz usulüne uygun biçimde etkisiz bırakıldıktan sonra alacaklı haciz isteyebilir. Takibin kesinleşmesi bütün malların kendiliğinden haczedilmesi değildir. Borçlunun mal, hak veya alacağına yönelik işlemler icra dairesince yürütülür. İİK m. 78’deki haciz isteme süresi ve hesaba katılmayan dönemler dosyadan kontrol edilmelidir.

1. Haczin sınırları gözetilir

Haczedilemeyen veya kısmen haczedilebilen mallar ve gelirler vardır. Haciz, alacak ve giderleri karşılayacak miktarla sınırlı yürütülmelidir. Konutta haciz için İİK m. 79/a’daki mahkeme onayı usulü uygulanır; ihtiyati haciz bakımından maddede ayrı hüküm vardır. Bir eşyanın evde bulunması, her durumda haczedilebileceğini ya da kesinlikle haczedilemeyeceğini tek başına göstermez.

1. Satış ve tahsilat izlenir

Haciz, satış ve tahsilat ayrı aşamalardır. Haczedilen mal için satış talebi, süre ve giderlerin yatırılması koşulları yerine getirilir. İİK m. 106 genel olarak hacizden itibaren bir yıllık satış isteme süresi düzenler; kanundaki uzama ve özel durumlar ayrıca kontrol edilir. Satış bedelinin tamamının tek alacaklıya ödeneceği varsayılmamalıdır; giderler ve diğer alacaklıların hakları etkili olabilir.

Borçlu hangi yola başvurur? Borca itiraz, icra işlemini şikâyet ve üçüncü kişinin mülkiyet iddiası farklı başvuru yollarıdır. Muhatap ve süre işlem türüne göre değişir. Borcun ödenmesi hâlinde de dosya hesabı, faiz ve giderler ile haczin kaldırılması işlemleri kontrol edilmelidir.

Genel bilgilendirmedir. Ödeme emri veya haciz tutanağı varsa tebliğ tarihini kaydedip dosyaya özgü inceleme yaptırın.