Hakaret davası nasıl açılır?

Giriş

Hakarete uğradığını düşünen kişi, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa şikâyette bulunabilir. Bu başvuru, ceza davasının hemen açıldığı anlamına gelmez. Soruşturmayı savcılık yürütür; yeterli şüphe ve diğer kanuni koşullar varsa iddianame düzenler. Kamu davası, mahkemenin iddianameyi kabul etmesiyle açılır. Tazminat istemi ise ayrı bir hukuki yoldur. [1, 2]

1. Önce sözün ve olayın tamamı değerlendirilir

TCK m.125; kişinin onur, şeref ve saygınlığına saldırı niteliğindeki somut fiil veya olgu isnadını ve sövmeyi düzenler. Her rahatsız edici söz, sert eleştiri veya nezaketsiz davranış otomatik olarak suç değildir. Söylenen ifadenin tamamı, kime yöneldiği, önceki konuşma ve söylenme ortamı önemlidir.

Hakaret kişinin yüzüne karşı işlenebilir; kendisini muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü ileti de kapsamda olabilir. Mağdurun gıyabında hakarette en az üç kişiyle ihtilat koşulu ayrıca aranır. İsmin açıkça yazılmaması da tek başına suçun oluşmasını engellemez; sözün kime yönelik olduğunun duraksamasız anlaşılması hâli TCK m.126’da düzenlenir. [1]

Sosyal medya kullanılmış olması her olayda aleniyet bulunduğunu göstermez. Herkese açık paylaşım, kapalı gruptaki mesaj ve tek kişiye gönderilen mesajın erişim koşulları farklıdır. Alenen işleme koşulu gerçekleşirse m.125/4 uyarınca ceza altıda bir artırılır. Temel yaptırım üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır; nitelikli hâller ve TCK m.127–129’daki özel hükümler ayrıca değerlendirilir. [1]

2. Şikâyet süresini kaçırmayın

Görevinden dolayı kamu görevlisine karşı işlenen hakaret dışında, hakaret suçu kural olarak mağdurun şikâyetine bağlıdır. Kamu görevlisi olan bir kişinin her tartışması bu istisnaya girmez; görev bağlantısı aranır. [1]

Şikâyete bağlı hâllerde süre, fiilin ve failin kim olduğunun bilindiği veya öğrenildiği günden itibaren altı aydır. TCK m.73/2’de hakaret için ayrıca fiilin gerçekleşmesinden itibaren iki yıllık üst sınır vardır. Bu üst sınır, altı aylık süre yerine her olayda iki yıl beklenebileceği anlamına gelmez. Olay, öğrenme ve failin öğrenilme tarihleri ayrı kaydedilmelidir. [1]

Geçiş kuralı önemlidir: 14 Kasım 2024 tarihinde zaten soruşturma veya kovuşturma evresine geçmiş dosyalarda, iki yıllık üst sınıra ilişkin yeni düzenleme CMK geçici m.7/1 gereğince uygulanmaz. Bu fıkra AYM’nin E.2024/197, K.2025/86 sayılı kararında iptal edilmemiştir. Eski olayda yalnız bugünkü metne bakarak süre hesabı yapılmamalıdır. [2, 4]

3. Delilleri hukuka uygun biçimde koruyun

Mesaj veya paylaşımın yalnız kırpılmış görüntüsünü değil, mümkün olduğunca tam konuşmayı, hesap bağlantısını, kullanıcı adını, tarih-saat bilgisini ve orijinal kaydı saklayın. Tanık varsa hangi olayı doğrudan gördüğünü veya duyduğunu not edin. İçerik silinebilecekse delilin korunması ihtiyacını başvuruda belirtin.

Ekran görüntüsü sunulabilir; ancak görüntü tek başına gönderenin kimliğini, kaydın değişmediğini ve suçun bütün unsurlarını kesinleştirmez. Başkasının hesabına izinsiz girmek, kişisel verilerini yaymak veya her türlü gizli kaydı serbest kabul etmek doğru değildir. Delilin elde edilme yöntemi ayrıca hukuken değerlendirilir. [2]

4. Şikâyet nereye ve nasıl yapılır?

CMK m.158 uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına veya polis/jandarma gibi kolluk makamlarına yazılı başvuru yapılabilir. Şikâyet, tutanağa geçirilmek üzere sözlü de yapılabilir. Başvuru için önce karşı tarafın kimliğinin kesin olarak belirlenmesini beklemek gerekmez; bilinen hesap, telefon veya diğer tanımlayıcı bilgiler anlatılabilir. Bilinmeyen kimlik bilgileri uydurulmamalıdır. [2]

Pratik olarak başvuruda şunlar bulunmalıdır:

- Başvuran kişinin kimlik ve ulaşılabilir iletişim bilgileri - Biliniyorsa şikâyet edilen kişinin bilgileri; bilinmiyorsa eldeki tanımlayıcı kayıtlar - Olayın tarihi, yeri veya gerçekleştiği platform - Hakaret olduğu ileri sürülen sözün tam içeriği ve konuşma bağlamı - Fiili ve faili ne zaman öğrendiğiniz - Deliller, tanıklar ve eklerin listesi - Şikâyet iradeniz ve olayın araştırılması talebiniz

Tutanağı veya dilekçeyi kontrol edin, eklerin teslimini ve başvuru/dosya numarasını saklayın. Sadece platforma bildirim yapmak, ceza şikâyetiyle aynı işlem değildir.

5. Savcılığa başvurunca mutlaka dava açılır mı?

Hayır. Savcılık delilleri ve suçun koşullarını inceler. Yeterli şüphe oluşmazsa veya kovuşturma olanağı yoksa kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilebilir. Koşulları bulunan dosyada önödeme usulü de uygulanabilir. Yeterli şüphe ve diğer koşullar varsa düzenlenen iddianame mahkemeye gönderilir; kabulüyle kovuşturma başlar. [2]

Kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı suçtan zarar görenin, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde CMK m.173’te belirtilen sulh ceza hâkimliğine itiraz hakkı vardır. İtirazda somut olay ve deliller açıklanır. Tebliğ belgesi ve karardaki başvuru yolu birlikte kontrol edilmelidir; eski yazılardaki “15 gün” ifadesi güncel süre yerine kullanılmamalıdır. [2]

6. Hakaret dosyası uzlaştırmaya mı, önödemeye mi gider?

25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun sonrasında TCK m.125 kapsamındaki hakaret, CMK m.253/3 gereğince uzlaştırma kapsamı dışındadır. TCK m.125/3-a’daki görevinden dolayı kamu görevlisine hakaret hariç olmak üzere m.125 kapsamındaki hakaret, TCK m.75/6-a-2’de önödeme kapsamına alınmıştır. [1–3]

Önödeme, mağdurla pazarlık edilerek mağdura tazminat ödenmesi değildir. Yetkili makamın bildirdiği kanuni tutar ve giderler, usulüne uygun ödenirse soruşturmada kamu davası açılmaz; kanundaki mahkeme aşaması koşullarında dava düşebilir. Ödeme mağdurun tazminatını otomatik karşılamaz. Tebliğden itibaren on günlük ödeme süresi ve bu sürede istenebilen taksitlendirme gibi hükümler resmî bildirime göre izlenmelidir. TCK m.75/6’daki aynı suçun beş yıl içinde tekrarına ilişkin kapsam dışı bırakma kuralı da ayrıca kontrol edilir. [1]

Geçiş istisnası: 25 Aralık 2025 itibarıyla soruşturma veya kovuşturma evresinde olup uzlaşmanın zaten sağlandığı dosyalar, CMK geçici m.8 gereğince önceki kurallarla sonuçlandırılır. Yalnız dosyanın eski olması veya uzlaştırmacıya gönderilmiş bulunması, “uzlaşmanın sağlanmış olması” şartının yerine geçtiği anlamına gelmez. [3]

2024’te yapılan ilk değişiklik ile 2025’te verilen AYM kararı da eski dosyalarda önemlidir. AYM, önceki önödeme düzenlemesindeki bazı sınırlayıcı ibareleri ve CMK geçici m.7/2’yi iptal etmiştir. Ancak 2026’daki genel uygulamayı açıklarken, ardından yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun ve mevcut geçiş hükmü göz ardı edilmemelidir. [3, 4]

7. Tazminat davası ayrıca açılabilir mi?

Kişilik hakkına hukuka aykırı saldırı ve manevi zarar varsa TBK m.58 kapsamında manevi tazminat istenebilir. Maddi zarar ileri sürülüyorsa bunun dayanağı, miktarı ve olayla bağlantısı ayrıca gösterilmelidir. Ceza şikâyeti vermek tazminat davasını kendiliğinden açmaz; tazminat miktarı da otomatik veya sabit değildir. Görevli/yetkili mahkeme, dava koşulları ve tazminat zamanaşımı ayrı değerlendirilir. Ceza dosyasının sonucunu beklerken özel hukuk süreleri gözden kaçırılmamalıdır. [5]

TCK m.75/5, önödemenin kişisel hakkın istenmesine ilişkin hükümleri etkilemediğini belirtir. Eski dosyada geçerli bir ceza uzlaşması bulunuyorsa CMK m.253/19’daki tazminat sonuçları ve sonradan ortaya çıkan veya uzlaşma anında tespit edilemeyen zarar istisnası ayrıca değerlendirilir. “Önödeme” ile “uzlaşma” bu nedenle de aynı şey değildir. [1, 2]

İlk adımların özeti

Sözün tamamını ve tarihleri koruyun. Şikâyet süresini öğrenme ve olay tarihlerine göre değerlendirin. Başvuruyu somut delillerle yapın. Resmî çağrı, önödeme bildirimi veya karar gelirse tebliğ tarihini kaydedin. Tazminat istiyorsanız bunu ceza şikâyetinden ayrı ele alın.

Hukuki kontrol tarihi: 8 Ekim 2026. Bu rehber genel bilgilendirmedir; belirli bir sözün kesinlikle suç oluşturduğu veya dava sonucunun ne olacağı hakkında garanti vermez.