İtiraz merciinin tahliye kararına yeniden itiraz edilebilir mi?

Konuya özel açıklama

Bir tahliye kararına karşı başvuru olup olmadığını anlamak için önce kararın ilk kez mi yoksa bir itirazın incelenmesi üzerine mi verildiğine bakılır. CMK m. 271/4’e göre itiraz merciinin itiraz üzerine verdiği karar kural olarak kesindir. Kanundaki istisna, merci tarafından ilk defa verilen tutuklama kararıdır; bu karara itiraz edilebilir.

İlk tahliye kararı ile itiraz kararı farklıdır CMK m. 104 ve 105 uyarınca tutukluluğun devamı veya salıverilme istemleri hakkında verilen kararlara itiraz edilebilir. Cumhuriyet savcısının kanun yoluna başvurma yetkisi de CMK m. 260’ta düzenlenmiştir. Bu nedenle “savcı hiçbir tahliye kararına itiraz edemez” veya “ağır ceza mahkemesinin tahliye kararına itiraz olmaz” biçimindeki genel ifadeler doğru değildir.

Buna karşılık bir merci, önüne gelen itirazı karara bağlayarak tahliye kararı vermişse m. 271/4’teki kesinlik kuralı değerlendirilir. Kararı veren mahkemenin yalnız adına bakmak yeterli olmaz; dosyada hangi görevle karar verdiği belirlenmelidir.

İtiraz süresi nedir? Kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde, CMK m. 268/1 uyarınca itiraz süresi ilgilinin kararı m. 35’e göre öğrendiği günden itibaren iki haftadır. Eski yazılardaki genel “yedi gün” bilgisi güncel kural olarak kullanılmamalıdır. 1 Haziran 2024 öncesi kararlar ve özel düzenlemeler bakımından geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir. Somut son gün, karar ve öğrenme/tebliğ kayıtları görülmeden hesaplanmamalıdır.

Başvuru nereye yapılır? İtiraz, kararı veren mercie sunulur. Kararı veren makam itirazı yerinde görmezse yetkili inceleme merciine gönderir. İnceleme merciini CMK m. 268/3 belirler. Örneğin sulh ceza hâkimliğinin tutuklama ve adli kontrole ilişkin kararlarına karşı itirazı, kural olarak yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler. Asliye veya ağır ceza mahkemelerinin kararlarında ve diğer özel durumlarda farklı bentler uygulanır.

Kanun maddesinin numarasından hareketle “104 her zaman ağır ceza,105 her zaman sulh ceza” biçiminde sabit bir tablo kurmak hatalıdır. Kararı veren makam, kararın konusu ve ilk karar/itiraz kararı ayrımı birlikte incelenmelidir.

Kesinlik bütün hukuki başvuruları ortadan kaldırır mı? Olağan ikinci itirazın bulunmaması, koşulları varsa ayrı bir tahliye isteminin veya başka bir hukuki başvurunun hiç mümkün olmadığı anlamına gelmez. Bireysel başvuru gibi yolların kendi kabul edilebilirlik, tüketim ve süre şartları vardır; bunlar ikinci bir olağan itiraz gibi sunulmamalıdır.

Başvuru öncesi kararın tam metnini, önceki tutuklama veya tahliye kararını, itiraz dilekçelerini ve tebliğ/öğrenme kayıtlarını bir araya getirin. Genel bilgilendirmedir; kişi özgürlüğünü ilgilendiren süreli dosyada gecikmeden somut hukuki yardım alınmalıdır.