Konkordato komiserinin görevleri ve alacaklıların başvuru yolları

Giriş

Konkordato komiseri, mahkemenin görevlendirdiği ve borçlunun faaliyetlerine nezaret eden kişidir. Konkordato projesinin hazırlanmasına katkı sağlar, mali durumu inceler, alacaklıları bilgilendirir ve mahkemeye rapor verir. Borçlunun veya tek bir alacaklının avukatı değildir. Konkordatoyu tasdik etme ve çekişmeli alacağı kesin hükümle çözme yetkisi mahkemeye aittir. Temel düzenlemeler İcra ve İflas Kanunu m.287–306’dadır. [1]

Ne zaman görevlendirilir

Mahkeme geçici mühlet verirken konkordatonun başarı ihtimalinin yakından incelenmesi amacıyla geçici komiser görevlendirir. Kesin mühlette, yeni görevlendirmeyi gerektiren durum yoksa aynı kişinin veya kişilerin görevi devam eder. Komiser sayısı, niteliği ve görevlendirme usulü kanun ve ilgili yönetmelik çerçevesinde belirlenir. Her konkordatonun tek komiserle veya otomatik olarak üç komiserle yürütüldüğü varsayılmamalıdır. [1, m.287, 289–290]

Kanunda sayılan temel görevler

İİK m.290 uyarınca komiser:

- Konkordato projesinin tamamlanmasına katkıda bulunur - Borçlunun faaliyetlerine nezaret eder - Kanunun verdiği görevleri yerine getirir - Mahkemenin istediği konularda ve belirlediği sürelerde ara rapor sunar - Alacaklılar kurulunu sürecin seyri hakkında düzenli bilgilendirir - Talepte bulunan diğer alacaklılara süreç ve borçlunun güncel mali durumu hakkında bilgi verir - Mahkemenin verdiği diğer görevleri yürütür

Bu görevler, bütün ticari kararların komiserce alınacağı anlamına gelmez. Mahkemenin mühlet ve yetki kararları görülmeden komisere veya borçluya sınırsız işlem yetkisi atfedilemez. [1]

Borçlu işine devam edebilir mi

Kural olarak borçlu, komiserin nezareti altında işlerine devam edebilir. Mahkeme bazı işlemleri komiserin iznine bağlayabilir veya işletmenin faaliyetini borçlu yerine komiserin yürütmesine karar verebilir. Bu yetkilendirme, her dosyada ayrıca incelenir. [1, m.297]

Rehin tesisi, kefalet ve ivazsız tasarruflar ile taşınmazların, işletmenin devamı için önemli taşınırların ve devamlı tesisatın devri veya takyidi için m.297’de mahkeme izni aranır. Komiserin olumlu görüşü tek başına mahkeme izninin yerini tutmaz. Mahkeme kararından önce komiserin görüşü alınır. İzne aykırı işlemin hükümsüzlüğü veya borçlunun tasarruf yetkisinin sınırlandırılması gibi sonuçlar doğabilir. Güncel m.297’deki izin sırası, eski metinlerden değil yürürlükteki düzenlemeden kontrol edilmelidir. [1]

Alacak komisere nasıl bildirilir

Komiserin İİK m.299 uyarınca yaptığı ilanda alacaklılar, ilan tarihinden itibaren on beş gün içinde alacaklarını bildirmeye davet edilir. Adresi bilinen alacaklılara ayrıca ilan örneği gönderilir. Sürenin başlangıcı kanunda ilan tarihi olarak düzenlendiğinden yalnız kişisel mektubu beklemek risklidir. Bilançoda kayıtlı olmayan ve alacağını bildirmeyen alacaklı, proje müzakerelerine kabul edilmeyebilir. Bu sonuç, alacağın kendiliğinden silinmesiyle aynı değildir. [1]

Bildirim hazırlanırken alacağın dayanağı, asıl tutarı, vadesi, faiz hesabı, para birimi, varsa rehin veya imtiyaz iddiası ve ödeme kayıtları açıkça gösterilmelidir. Sözleşme, fatura, teslim belgesi, hesap mutabakatı, senet ve varsa dava/takip bilgileri eklenebilir. Belgelerin teslimini ve alındı kaydını saklamak, sonradan hangi talebin bildirildiğinin anlaşılmasını kolaylaştırır.

Komiser borçludan açıklama ister ve defterlerle belgeleri inceler. İnceleme sonucunu raporuna geçirir; bu işlem alacağın kesinleşmiş mahkeme kararıyla hükme bağlanması değildir. Çekişmeli, geciktirici koşula bağlı veya belirsiz vadeli alacağın oylamada hesaba katılıp katılmayacağı ve oranı hakkında m.302 uyarınca mahkeme karar verir; esas hakkında sonradan verilecek hükümler saklıdır. [1, m.300, 302]

Alacaklılar toplantısı nasıl yürür

Proje, alacak bildirimleri ve inceleme hazır olduğunda komiser yeni ilanla alacaklıları toplantıya çağırır. Toplantı ilan tarihinden en az on beş gün sonra yapılır. Toplantıdan önceki yedi günde belgelerin incelenebileceği ilanda belirtilir. Komiser toplantıya başkanlık eder ve borçlunun durumu hakkında rapor verir; borçlu da gerekli açıklamalar için bulunur. [1, m.301–302]

Projenin kabulünde yalnız konkordatodan etkilenen alacaklılar oy kullanabilir. Kanundaki iki çoğunluk seçeneği, kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını aşmak veya alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşmaktır. İmtiyazlı alacaklar, belirli yakınların alacakları ve rehinli alacağın teminatlı bölümü bakımından özel hesap kuralları vardır. Salt toplantıya gelenlerin çoğunluğu yeterli sayılmaz. [1]

Toplantıyı izleyen yedi gün içinde katılımlar da kabul edilir. Komiser bu sürenin bitmesinden itibaren en geç yedi gün içinde belgeleri ve projenin kabulü ile tasdike uygunluğuna ilişkin gerekçeli raporunu mahkemeye sunar. Alacaklı çoğunluğunun kabulü tek başına tasdik değildir; m.305’teki bütün şartları mahkeme inceler. [1]

Alacaklılar kuruluyla bireysel alacaklı farklı mı

Alacaklılar kurulu komiserin çalışmalarını izler, tavsiyede bulunur ve kanunun öngördüğü konularda mahkemeye görüş verir. Komiserin faaliyetleri yetersizse değiştirilmesini gerekçeli raporla isteyebilir. Kurulun varlığı, diğer alacaklıların komiserden süreç ve güncel mali durum hakkında bilgi isteme hakkını ortadan kaldırmaz. [1, m.289–290]

Komisere verilen bilgi talebinde dosya, alacaklı sıfatı ve istenen konu somutlaştırılmalıdır. Bilgi hakkı, dosyadaki her kişisel veya ticari bilginin sınırsız biçimde yayılabileceği anlamına gelmez. Komiserden alınan raporlar, temsil ilişkisi veya tahsilat garantisi olarak değerlendirilmemelidir.

Komiserin işlemine karşı nereye başvurulur

Komiserin konkordatoya ilişkin işlemlerine yönelik şikâyeti, konkordato dosyasına bakan asliye ticaret mahkemesi kesin olarak karara bağlar. İİK m.290’ın m.16’ya yaptığı atıf nedeniyle, kural olarak öğrenmeden itibaren yedi günlük şikâyet süresi ve bir hakkın yerine getirilmemesi ya da sebepsiz sürüncemede bırakılması hâllerindeki süresiz şikâyet ayrımı önemlidir. Şikâyetin konusu, öğrenme tarihi, belge ve istenen işlem açıkça gösterilmelidir. [1]

Alacak tutarının esasına ilişkin dava, komiser işlemine şikâyet, komiserin değiştirilmesi talebi ve tasdike itiraz aynı başvuru değildir. Tasdik duruşmasına itiraz nedenlerinin duruşmadan en az üç gün önce yazılı bildirilmesi m.304’te ayrıca düzenlenir. Bir başvurunun diğerinin süresini koruduğu kabul edilmemelidir. [1]

Tasdikten sonra komiser göreve devam eder mi

Tasdik sonrası denetim, tasdik kararının kapsamına göre yürür. İİK m.306, gerekli gözetim, yönetim ve tasfiye tedbirleri için kayyım atanabilmesini düzenler. Bu nedenle mühlet dönemindeki komiser ile tasdik sonrasında görevlendirilen kayyımın yetkileri birbirine karıştırılmamalıdır. [1]

Alacaklı için ilk adım, mühlet kararını ve ilanları edinmek; bildirim, toplantı ve itiraz tarihlerini ayrı kaydetmektir. Konkordatonun kabulü veya komiserin olumlu raporu, alacağın belirli tarihte kesin tahsil edileceği güvencesini vermez. Kaynak kontrol tarihi 8 Ekim 2026’dır; somut dosyanın kararları ayrıca incelenmelidir.