Konkordato sürecinde yönetim kurulu kararları geçerli midir?

Konuya özel açıklama

Konkordato mühleti verilmesi, şirketin bütün yönetim kurulu kararlarını kendiliğinden geçersiz hâle getirmez. İcra ve İflas Kanunu’nun 297. maddesinde temel kural, borçlunun işlerine komiserin gözetimi altında devam etmesidir. Bununla birlikte kanunun doğrudan sınırladığı işlemler ve mahkemenin ayrıca getirdiği izin şartları vardır. Bir kararın sonucu, yalnız “konkordato var” bilgisiyle belirlenemez.

Önce şirket organının karar alma yetkisi ile kararın uygulanması için yapılacak işlemin geçerliliği ayrılmalıdır. Yönetim kurulunun taşınmaz satışı yönünde karar alması, satış için gereken mahkeme izninin yerine geçmez. Benzer biçimde komiserin bir işlemden haberdar olması, kanunun açıkça mahkeme izni aradığı durumda yeterli değildir.

Yönetim otomatik olarak komisere geçer mi?

Hayır. İİK 297/1, borçlunun gözetim altında faaliyetini sürdürmesine izin verir. Mahkeme, mühlet verirken veya mühlet içinde bazı işlemlerin ancak komiser izniyle geçerli olarak yapılabileceğine karar verebilir. Gerekli görürse işletmenin faaliyetinin borçlu yerine komiser tarafından yürütülmesini de kararlaştırabilir.

Bu nedenle her şirket için aynı yetki tablosu kullanılamaz. İlk mühlet kararı, sonradan verilen ara kararlar ve ilanlar birlikte okunmalıdır. Örneğin belirli tutarın üzerindeki borçlanmalar için izin şartı varsa, bunun kapsamı kararın metninden belirlenir. Başka bir konkordato dosyasındaki izin düzeni bu şirkete doğrudan uygulanamaz.

Hangi işlemlerde mahkeme izni gerekir?

İİK 297/2 uyarınca borçlu, mühlet kararından itibaren mahkeme izni olmadan rehin tesis edemez, kefil olamaz veya karşılıksız tasarrufta bulunamaz. Taşınmazını, işletmenin faaliyetinin devamı için önem taşıyan taşınırını ve işletmenin devamlı tesisatını devretmesi veya bunlar üzerinde yük oluşturması da bu sınırlamaya tabidir. Bu hükme aykırı işlemler hükümsüzdür.

Böylece sıradan stok satışı ile işletmenin çalışması için gerekli makinenin devri aynı değerlendirmeye tabi tutulmaz. Bir işlemin “ticari faaliyet” veya “finansman ihtiyacı” olarak adlandırılması, kanuni izin zorunluluğunu kaldırmaz. Malın işletmedeki işlevi, işlemin gerçek içeriği ve varsa özel mahkeme sınırlaması incelenmelidir.

Mahkeme, ikinci fıkradaki işlemler hakkında karar vermeden önce komiserin görüşünü alır. Güncel madde metninde alacaklılar kurulunun muvafakati, zorunlu bir izin koşulu olarak yer almamaktadır. Eski metinlerdeki bu koşul güncel uygulamaya aynen aktarılmamalıdır. Komiser görüşü, komiser izni ve mahkeme izni ayrı işlemlerdir; biri diğerinin yerine geçirilmemelidir.

Her yeni borç için komiser onayı şart mı?

Yeni bir borç doğuran her yönetim kurulu kararının komiser onayı olmadan otomatik olarak geçersiz olduğu söylenemez. Önce mahkemenin 297/1 kapsamında koyduğu sınırlamalar, sonra işlemin 297/2 kapsamına girip girmediği kontrol edilir. Ayrıca komiser izninin yeni alacağın konkordato içindeki konumu bakımından ayrı önemi vardır.

İİK 308/c, geçici mühlet kararından sonra komiser izniyle akdedilen borçlar için özel sonuçlar öngörür. Bu borçlar adi konkordato şartlarına tabi değildir; temerrüt hâlinde mühlet sırasında dahi takip konusu olabilir ve maddede belirtilen ödeme önceliğinden yararlanır. Bu düzenleme, “komiser izni bulunmayan her yeni borç geçersizdir” sonucuyla karıştırılmamalıdır. Sözleşmenin tarihi, izin belgesi ve edimin ifası ayrıca kaydedilmelidir.

Şirketler hukuku kuralları devam eder

Anonim şirket yönetim kurulunun toplantı, oy ve kararın yazılıp imzalanmasına ilişkin TTK 390 hükümleri konkordato nedeniyle ortadan kalkmaz. TTK 391’deki batıl yönetim kurulu kararları da ayrıca değerlendirilir. Konkordato mahkemesinden izin alınması, kararın şirketler hukuku bakımından bütün eksikliklerini kendiliğinden gidermez. Tersine, şirket içinde usulüne uygun karar alınması da konkordato izinlerini gereksiz kılmaz.

Limited şirketlerde yönetim organı müdür veya müdürler kuruludur. Bu şirketlerde organın yetkileri ve uygulanacak ticaret hukuku hükümleri kendi düzeni içinde incelenirken, konkordatonun borçlu üzerindeki sınırlamaları ayrıca gözetilir. Şirket türleri yalnız isim değiştirerek aynılaştırılmamalıdır.

İşlem öncesinde nasıl kontrol yapılır?

Güncel mühlet ve ara kararlar, temsil yetkisi, karar defteri kaydı, sözleşme taslağı, malın niteliği ve gerekli izin belgeleri aynı dosyada toplanmalıdır. İşlemin nakit akışına ve konkordato projesine etkisi somut olarak açıklanmalıdır. Sonradan izin alınacağı varsayımıyla işlem tamamlamak önemli risk yaratır.

Borçlunun kanuni sınırlamalara veya komiserin ihtarlarına aykırı davranması, tasarruf yetkisinin kaldırılmasına ya da İİK 292 kapsamında değerlendirmeye yol açabilir. Her aykırılık otomatik iflas anlamına gelmez; kanuni koşullar ayrıca incelenir. Bu yazı genel bilgilendirmedir; belirli bir kararın uygulanabilirliği güncel mahkeme dosyasıyla birlikte değerlendirilmelidir.