Limited şirket ortağı şirket borçlarından şahsen sorumlu olur mu?

Konuya özel açıklama

Limited şirket ortağı, yalnız ortak olduğu için şirketin bütün borçlarını kişisel malvarlığıyla ödemek zorunda değildir. Türk Ticaret Kanunu’nun 573. maddesine göre ortaklar şirket borçlarından sorumlu olmayıp taahhüt ettikleri sermaye paylarını ödeme ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ile yan edim yükümlülüklerini yerine getirme borcu altındadır. TTK 602 ise şirketin borç ve yükümlülüklerinden kendi malvarlığıyla sorumlu olduğunu düzenler.

Ancak bu çerçeve, “limited şirket kuran kişinin hiçbir koşulda kişisel sorumluluğu olmaz” şeklinde okunamaz. Kamu borçları, kişisel kefalet veya diğer şahsi taahhütler ve kişinin yönetici sıfatıyla sorumluluğu ayrı dayanaklara sahiptir. Önce hangi borcun, hangi sıfatla ve hangi dönem için istendiği belirlenmelidir.

Tedarikçi, kira ve diğer ticari borçlarda temel kural

Sözleşmenin borçlusu limited şirketse alacaklı kural olarak şirkete başvurur. Şirketin ödememesi, işyerinin kapanması veya şirket hesabında para bulunmaması, ortağın evini ya da banka hesabını otomatik olarak şirketin borcunun güvencesi yapmaz. Ortağın tek ortak olması da bu temel ayrımı tek başına değiştirmez.

“Ortağın sorumluluğu sermayesi kadardır” ifadesi kolayca yanlış anlaşılabilir. Bu, şirketin her alacaklısının ortağa sermaye tutarına kadar doğrudan başvurabileceği genel bir kural değildir. Sermaye taahhüdü, şirket ilişkisi içinde yerine getirilmesi gereken bir yükümlülüktür. Bununla birlikte ödenmemiş sermayenin ve şirketin ortaktan olan diğer alacaklarının tahsil yolları ayrıca değerlendirilir; sermayenin ödenmiş olup olmadığı önemsiz değildir.

Kamu borçlarında neden farklı bir sonuç doğar?

6183 sayılı Kanun’un 35. maddesi, limited şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen ya da tahsil edilemeyeceği anlaşılan kamu alacağı için ortakların sermaye payları oranında doğrudan sorumluluğunu düzenler. Bu sorumluluk, sermaye olarak konulan paranın nominal tutarıyla sınırlı bir üst sınır değildir; kamu alacağı üzerindeki pay oranına ilişkindir.

Örneğin gerekli koşulların bulunduğu bir kamu alacağında yüzde 25 pay sahibi olmak, yalnız kuruluşta yatırılan sermayenin yüzde 25’inin istenebileceği anlamına gelmez. İdarenin istediği tutarın borç türü, dönem, pay oranı ve tahsil koşulları yönünden denetlenmesi gerekir. Şirketin bir vadeyi kaçırmasıyla şirketten tahsil edilememe veya edilemeyeceğinin anlaşılması aynı şey değildir.

Bu sorumluluk için ortağın aynı zamanda müdür olması şart değildir. Buna karşılık ortak hakkında düzenlenen bir ödeme emrinin hukuka uygunluğu, yalnız ortaklık kaydı gösterilerek çözülemez. Şirket yönünden yürütülen işlemler ve alacağın dayanağı da incelenmelidir. Kamu alacağının özel kanunundaki farklı sorumluluk hükümleri ayrıca saklıdır.

Müdür veya kanuni temsilci olmak neyi değiştirir?

Aynı kişi hem ortak hem müdür olabilir; bu sıfatlar aynı sorumluluk rejimi değildir. Vergi Usul Kanunu’nun 10. maddesi, kanuni temsilcilerin vergi ödevlerini yerine getirmemeleri yüzünden şirket varlığından alınamayan vergi ve bağlı alacaklar bakımından sorumluluğu düzenler. 6183 sayılı Kanun’un mükerrer 35. maddesi de kendi kapsamında kanuni temsilcilerin kamu alacaklarından sorumluluğuna ilişkindir.

Hangi hükmün uygulanacağı alacağın türü ve somut koşullarla belirlenir. Müdür sıfatıyla sorumluluğun mutlaka ortaklık payıyla sınırlı olduğu söylenemez. Tersine, ortak olmayan bir kanuni temsilcinin de kendi görevi nedeniyle sorumluluğu gündeme gelebilir. Göreve başlama ve ayrılma tarihleri, temsil yetkisi ve yerine getirilmeyen ödev ayrıca incelenir.

Payı devretmek geçmiş borçları bitirir mi?

Her zaman bitirmez. 6183 m.35, payı devreden ve devralanın devir öncesine ait kamu alacakları için maddede öngörülen müteselsil sorumluluğunu düzenler. Kamu alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda ortaklar farklıysa buna ilişkin özel hüküm de dikkate alınır. Bu nedenle pay devir sözleşmesindeki “tüm borçlar alıcıya aittir” ifadesi, kamu idaresine karşı sorumluluğu kendiliğinden ortadan kaldıran bir güvence gibi kullanılamaz.

Kişisel taahhütler ve belge kontrolü

Ortak, şirketin borcu için şahsen kefil olmuş, aval vermiş veya ayrı bir borç taahhüdü üstlenmişse bu belgenin kendi geçerlilik ve sorumluluk koşulları incelenir. Şirket adına atılmış temsil imzası ile şahsi taahhüt aynı değildir. Ayrıca kişinin kendi hukuka aykırı davranışından veya müdürlük görevini kusurla ihlalinden doğabilecek sorumluluğu, yalnız ortaklık sıfatından ayrılmalıdır.

İlk inceleme için şirket sözleşmesi, güncel ve geçmiş ticaret sicili kayıtları, pay devirleri, sermaye ödeme belgeleri, imza ve kefalet evrakı ile tebliğ edilen takip belgeleri hazırlanmalıdır. Ödeme emri geldiyse tebliğ tarihi hemen kaydedilmeli; başvuru yolu ve süre belgedeki işlem türüne göre belirlenmelidir. Bu yazı genel bilgilendirmedir; borcun varlığı kadar doğru kişiye ve doğru hukuki sebebe dayanılarak yöneltilip yöneltilmediği de önemlidir.