Miras payının devrinden doğan tapu iptali ve tescil davası

Kısa cevap

Miras payının devrine dayanan bir tapu iptali ve tescil talebinde önce devralanın mirasçı olup olmadığına, mirasın açılıp açılmadığına ve sözleşmenin kapsamına bakılır. Türk Medeni Kanunu'nun 677 ve 678. maddeleri bu ayrımları düzenler. Bir devir sözleşmesinin bulunması, her durumda belirli bir taşınmazın doğrudan devralan adına tescil edileceği anlamına gelmez.

Mirasçılar arasında devir nasıl yapılır?

Terekenin tamamı veya bir kısmı üzerindeki miras payının mirasçılar arasında devrine ilişkin sözleşme yazılı yapılmalıdır. Devreden ve devralanın anlaşması gerekir; sözleşmeyi tek taraflı bir izin belgesi gibi değerlendirmek doğru olmaz.

Sözleşmeye dayalı tapu iptali ve tescil isteminde devredilen payın ve taşınmazın belirlenebilirliği, tarafların mirasçılık sıfatı, imzalar ve tapu kayıtları incelenir. Miras payının tümünün devri, bir kısmının devri ve belirli bir taşınmazın satışı aynı işlem gibi ele alınmamalıdır. Her devirde devredenin miras ortaklığından bütünüyle çıktığı da varsayılamaz.

Mirasçı olmayan kişiye devirde ne değişir?

TMK 677'ye göre üçüncü kişiye miras payı devri sözleşmesinin noterlikçe düzenlenmesi gerekir. Bu, yalnızca imzaların noter tarafından onaylanmasından farklı bir şekil şartıdır.

Üçüncü kişi sözleşmeyle mirasçı olmaz ve paylaşmaya katılma yetkisi kazanmaz. Paylaşma sonunda devreden mirasçıya ayrılan payın kendisine verilmesini isteyebilir. Bu nedenle, paylaşma tamamlanmadan yalnızca bu sözleşmeye dayanarak belirli bir tereke taşınmazının doğrudan kendi adına tescilini istemekle, paylaşma sonrasında sözleşmenin yerine getirilmesini istemek birbirinden ayrılmalıdır.

Mirasbırakan hayattaysa

Henüz açılmamış miras hakkında yapılan sözleşmelerde TMK 678 uygulanır. Mirasbırakanın katılımı veya izni olmadan, bir mirasçının diğer mirasçılarla ya da üçüncü kişiyle yaptığı sözleşme geçerli değildir. Böyle bir sözleşme kapsamında verilmiş olanların geri istenmesi mümkündür.

Dava ve belge hazırlığı

Taşınmazın aynına ilişkin tapu iptali ve tescil davalarında, özel bir görev kuralı yoksa asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi HMK 12 uyarınca kesin yetkilidir. Yalnız para ödenmesi, paylaşma veya başka bir miras talebi varsa görev ve yetki o talebe göre ayrıca belirlenir.

İnceleme için devir sözleşmesinin tamamı, mirasçılık belgesi, güncel ve geçmiş tapu kayıtları, varsa paylaşma belgeleri ve ödeme kayıtları birlikte hazırlanmalıdır. Davanın kime yöneltileceği ve hangi payın tescilinin isteneceği bu belgelere göre somutlaştırılır.

Tereke borçlarından sorumluluk

Payın devriyle bütün tereke borçlarının sona erdiği düşünülmemelidir. TMK 681, paylaşmadan sonra da alacaklının bölünmesine veya nakline rıza göstermediği tereke borçları için mirasçıların müteselsil sorumluluğunu düzenler. Maddede belirtilen beş yıl, paylaşmadan; daha sonra muaccel olan borçlarda muacceliyetten başlar ve teselsülün sona ermesiyle ilgilidir. Bütün borçları devir tarihinden beş yıl sonra silen genel bir kural değildir.