Şirketimi devretmek istiyorum, ne yapmalıyım?

Konuya özel açıklama

Şirketimi devretmek istiyorum, ne yapmalıyım?

İlk adım neyin devredileceğini belirlemektir: şirketteki payınız mı, şirketin işlettiği ticari işletme mi, yoksa belirli mal ve sözleşmeler mi? Bu işlemlerin şekli ve borçlara etkisi farklıdır. “Şirket devri için notere gitmek yeterlidir” şeklinde genel bir kural yoktur.

Limited şirkette pay devri

TTK m.595’e göre esas sermaye payının devri ve devir borcu doğuran işlem yazılı yapılır; tarafların imzaları noterce onanır. Devir sözleşmesinde kanunun öngördüğü ek ödeme, yan edim ve ilgili hak ve yükümlülükler de gösterilir.

Şirket sözleşmesinde aksi düzenlenmemişse ortaklar genel kurulunun onayı gerekir ve devir bu onayla geçerli olur. Şirket sözleşmesi devri yasaklayabilir veya farklı koşullar içerebilir. Başvurudan itibaren üç ay içinde genel kurul devri reddetmezse onay verilmiş sayılır. Bu süre, her devirde üç ay beklemek gerektiği anlamına gelmez; açık onay daha önce verilebilir.

Pay geçişinin ticaret siciline tescili için müdürler başvurur. Tescil ve pay kayıtları da tamamlanmalıdır. Miras, mal rejimi veya icra yoluyla geçiş, olağan sözleşmeli devirden farklı kurallara tabidir.

Anonim şirkette pay devri

Anonim şirket paylarının devrinde bütün paylar için noter onayı veya genel kurul onayı şartı bulunduğu söylenemez. Payın nama veya hamiline yazılı olması, senede bağlanıp bağlanmadığı, bedelinin ödenmesi, borsaya kote olması ve esas sözleşmedeki sınırlamalar incelenir.

Nama yazılı paylar kural olarak serbestçe devredilebilir; kanuni veya esas sözleşmesel sınırlamalar saklıdır. Nama yazılı pay senedinin hukuki işlemle devrinde ciro ve zilyetliğin geçirilmesi gündeme gelir. Bedeli tamamen ödenmemiş nama yazılı paylar için kanundaki şirket onayı koşulları önemlidir. Hamiline yazılı pay senetlerinin şirket ve üçüncü kişiler bakımından devrinde zilyetliğin geçirilmesinin yanında Merkezi Kayıt Kuruluşuna bildirim gerekir. Pay defteri ve varsa özel sermaye piyasası düzenlemeleri ayrıca kontrol edilir.

Ticari işletmenin bütün olarak devri

TTK m.11/3 kapsamındaki ticari işletme devri, yazılı sözleşmeyle yapılır; ticaret siciline tescil ve ilan edilir. Pay devrinde şirketin tüzel kişiliği sürerken, işletme devrinde devre konu işletme ve malvarlığı unsurları değişir.

TBK m.202’de işletmenin aktif ve pasifleriyle devralınması bakımından alacaklılara karşı borç sorumluluğu düzenlenir. Devredenin kanundaki koşullarla iki yıl müteselsil sorumluluğu devam edebilir; sürenin başlangıcı muaccel ve daha sonra muaccel olacak borçlar için farklıdır. Bu kuralı her şirket payı satışına aynen uygulamak doğru olmaz.

Borçlardan tamamen kurtulur muyum?

Pay devri, şirketin borçlarını ortadan kaldırmaz. Devredenin yöneticilik dönemine ilişkin sorumlulukları, kişisel kefalet veya teminatları ve kamu borçları ayrıca değerlendirilir. Özellikle limited şirket pay devrinde 6183 sayılı Kanun m.35 uyarınca devir öncesine ait kamu alacakları bakımından devreden ve devralan için müteselsil sorumluluk gündeme gelebilir. Tarafların kendi aralarındaki “bütün borçlar alıcıya aittir” hükmü, alacaklılara karşı kanuni sorumluluğu kendiliğinden kaldırmaz.

İmzadan önce hazırlık listesi

Güncel şirket sözleşmesini, ticaret sicili kayıtlarını, pay defterini ve pay senetlerini hazırlayın. Vergi ve SGK durumunu, dava ve icra dosyalarını, banka kredilerini, kefaletleri, teminatları ve önemli sözleşmelerdeki kontrol değişikliği hükümlerini inceleyin. Bedelin nasıl ödeneceğini, açıklanan borçları, beyan ve garantileri, gerekli izinleri ve kapanış işlemlerini sözleşmede açıkça belirleyin.

Devir yapısı seçilmeden maliyet veya sorumluluk konusunda kesin sonuca varılmamalıdır. Hukuki ve mali inceleme birlikte yürütülmelidir.

Kaynaklar

• TTK m.11/3,489–492,499,553,595–598
• TBK m.202
• 6183 sayılı Kanun m.35