Bu rehber kimler için?
Bu rehber, konu hakkında genel bilgi edinmek isteyen kişiler içindir.
Kaynak ve inceleme kaydına git ↓Kısa cevap
Transfer fiyatlandırması, ilişkili kişiler arasında mal, hizmet, finansman veya başka işlemlere konan bedelin belirlenmesidir. İşlem yasak değildir; 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m. 13, bedelin emsallere uygunluk ilkesine aykırı belirlenmesiyle kazancın tamamen veya kısmen örtülü dağıtılmış sayılabileceğini düzenler. Denetimde önce tarafların ilişkili kişi olup olmadığı, sonra işlemin gerçek mahiyeti, karşılaştırılabilir bağımsız işlemler, seçilen yöntem ve kayıtlar incelenir.
İlişkili kişi ve işlem kapsamı
Kurumun ortakları, bunlarla bağlantılı kişiler ve idare, denetim veya sermaye bakımından doğrudan/dolaylı bağlı olanlar m. 13’teki ilişkili kişi tanımına girebilir. Ortaklık üzerinden bağ kurulan durumlarda kanundaki oran eşikleri ayrıca uygulanır; her ticari tanışıklık ilişkili kişi yaratmaz. Mal satışı kadar hizmet, kira, ödünç para, ücret ve benzeri ödemeler de maddede işlem olarak sayılır. Grup şirketleri arası fatura tek başına uygunsuzluk kanıtı değildir; fiyatın ve ekonomik işlevin gerekçesi gerekir.
Emsallere uygun fiyat nasıl kurulur?
Emsallere uygunluk, ilişkili kişiler arasında kullanılan fiyatın, böyle bir ilişki bulunmasa oluşacak fiyatla uyumunu arar (m. 13/3). Karşılaştırmada ürün veya hizmet, sözleşme koşulları, üstlenilen işlev ve risk, piyasa ve zaman farkları önemlidir. Kanun karşılaştırılabilir fiyat, maliyet artı, yeniden satış fiyatı ve işlemsel kâr yöntemlerini sayar; işlemin niteliğine en uygun olanı seçilir. Kurgu örnek: Aynı özellikte bir mal bağımsız müşteriye 100, grup şirketine 70 birimden satılmışsa 30 birim fark tek başına tarhiyat değildir. Miktar, vade, risk, pazar ve işlev farkları düzeltilip karşılaştırılabilir emsal ve uygun yöntem kurulmalıdır. Bir yöntemin adını yazmak yeterli değildir; neden daha güvenilir olduğunun ve verilerin nasıl düzeltildiğinin gösterilmesi gerekir.
Hangi belgeler hazırlanmalı?
Kanun, emsale uygun fiyat veya bedel hesaplamasına ait kayıt, cetvel ve belgelerin ispat edici kağıtlar olarak saklanmasını ister (m. 13/3). Sözleşmeler, işlev ve risk analizi, karşılaştırılabilir işlem verileri, hesap tabloları, fatura/ödeme kanıtı, yöntem seçimi ve varsayımlar uyumlu olmalıdır. İlişkili işlem kapsamındaki kurumlar vergisi mükellefi, tebliğin Ek-3 transfer fiyatlandırması, kontrol edilen yabancı kurum ve örtülü sermaye formunu beyannamesi ekinde verir (bölüm 7.5). Yıllık transfer fiyatlandırması raporu ise yalnız kapsamına giren işlem ve mükellefler için Ek-4’e göre kurumlar vergisi beyannamesi verme süresine kadar hazırlanır; süre geçtikten sonra istenirse ibraz edilir (bölüm 7.3). Çok uluslu grup için genel rapor (7.2), ülke bazlı bildirim formu (Ek-5) ve ülke bazlı rapor (7.4, Ek-6) kendi eşik ve farklı hazırlama/gönderme takvimlerine bağlıdır. Her mükellefin her raporu vermesi gerekmez; ilgili hesap dönemi ve tebliğ sürümü kontrol edilir.
Vergi incelemesinde neye bakılır?
İnceleme, tarafların ilişkisini ve işlemin gerçek ticari içeriğini saptayıp kullanılan bedeli emsalle karşılaştırır. Verilerin karşılaştırılabilirliği, yöntem seçimi ve kapsama giren yıllık raporun ilgili kurumlar vergisi beyannamesi verme süresine kadar hazırlanıp hazırlanmadığı ve incelemede istenirse ibraz edilip edilmediği sorgulanır. Kanunun m. 13/7 hükmü, tam mükellef kurumlar ve yabancı kurumların Türkiye’deki işyeri/daimî temsilcileri arasındaki yurt içi ilişkili işlemlerde örtülü dağıtım kabulünü Hazine zararı koşuluna bağlar; bu özel koşul tüm işlemlere genellenmemelidir. Vergi ve olası düzeltmeler ayrı hesaplanır.
Uyum için çalışma planı
Her önemli ilişkili işlemi yıl içinde envantere alın; sözleşme ile fiili hizmet ve ödeme akışını eşleştirin. Bağımsız emsal aramasını ve yöntem tercihini, fiyat kararı alınırken belgeleyin. Ekonomik koşullar değişirse analizi güncelleyin. Vergi incelemesi veya ihtilaf halinde yalnız faturaya değil, bütün karşılaştırma ve işlev analizine dayanın. Güncel tebliğ, rapor formatı ve süreleri beyan döneminde GİB’den ayrıca doğrulayın.
Hangi bilgi, hangi kaynağa dayanıyor?
Kaynaklar, kapsam ve güncellik notları aşağıda gösterilir.
- 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu — Gelir İdaresi Başkanlığı ↗
m. 13/1–9; GİB sayfasında Madde 13 seçimi · Kaynak kaydı: 2026-10-10
- İlişkili kişi, emsallere uygunluk, yöntemler, belgelendirme ve yurt içi Hazine zararı özel koşulu
İkincil düzenleme ve dönemsel raporlama yükümlülükleri ayrıca güncel kontrol edilmelidir.
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu — Adalet Bakanlığı UYAP ↗
defter/kayıt, vergi incelemesi ve usul hükümleri · Kaynak kaydı: 2026-10-10
- Vergi incelemesinin genel usul ve kayıt zemini
Somut tarhiyat veya ceza sonucu yalnız bu genel kaynaktan çıkarılamaz.
- Transfer Fiyatlandırması Genel Tebliği Seri No: 1 — GİB PDF ↗
Yöntemler; belgelendirme 7.2–7.5 ve Ek-3–6; PDF içinde Seri No: 5 değişiklik işaretleri · Kaynak kaydı: 2026-10-10
- Emsal analizi, beyanname formu, yıllık/genel/ülke bazlı rapor ve bildirim ayrımı
Erişilen GİB PDF’sinde Seri No: 5 değişiklik işaretleri var; yine de ilgili hesap dönemi için yürürlükteki tebliğ ve form takvimi teyit edilir.
- GİB — Seri No: 5 değişiklik duyurusu ↗
17.10.2024 yayımlanan değişiklik · Kaynak kaydı: 2026-10-10
- 1 seri tebliğin sonraki değişiklik zinciri uyarısı
Duyuru tek başına güncel konsolide rapor eşiği veya form metni değildir.
Kaynak kontrol tarihi: 10.10.2026. Mevzuat ve uygulama değişebileceğinden işlem tarihinde güncel resmî metinler ile somut olayın koşulları kontrol edilmelidir.
Sorumluluk reddi ve kullanım beyanı
Bu yayın genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye veya dosyaya özgü hukuki görüş, hukuki hizmet ya da sonuç garantisi değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir; somut olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.
İçeriği okumak, video izlemek, belge oluşturmak veya aracı kullanmak avukatlık ilişkisi kurmaz. Süreli işlemler için bu siteden yanıt veya randevu onayı beklemeyin. Bu beyan emredici mevzuattan doğan ve hukuken sınırlandırılamayan yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
Yayın ve kullanım ilkeleri ↗MESLEKİ VE İLETİŞİM BİLGİLERİ
Av. Mertcan Turan
İzmir Barosu · Sicil 17004 · Bornova, İzmir
Bu bölüm yalnız kimlik ve iletişim bilgisi sunar. İçeriğin okunması avukatlık ilişkisi kurmaz; sonuç veya hizmet taahhüdü içermez.
Mertcan Turan Hukuk ve Danışmanlık OfisiBornova · İzmir