Bu rehber kimler için?
Bu rehber, konu hakkında genel bilgi edinmek isteyen kişiler içindir.
Kaynak ve inceleme kaydına git ↓Kısa cevap
Yasal mirasçılar, mirasbırakanın ölümünde kanunun sırayla miras hakkı tanıdığı kişilerdir. Türk Medeni Kanunu (TMK) önce altsoyu, altsoy yoksa ana ve baba ile onların altsoyunu, bunlar da yoksa büyük ana ve baba ile onların altsoyunu düzenler (m. 495–497). Sağ kalan eş, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre pay alır (m. 499). Sonucu yalnız akrabalık adıyla değil, ölüm tarihinde sağ kalan kişiler, soybağı, evlat edinme, vasiyetname ve varsa mirastan yoksunluk ya da ret gibi olgularla belirlemek gerekir.
Birinci zümre: çocuklar ve onların altsoyu
Mirasbırakanın çocukları eşit mirasçıdır. Mirasbırakandan önce ölen çocuğun yerini kendi altsoyu, her derecede halefiyet yoluyla alır (TMK m. 495). Örneğin iki çocuktan biri daha önce ölmüş ve iki çocuk bırakmışsa, sağ kalan çocuk kendi payını alır; ölen çocuğun payı onun iki çocuğu arasında bölünür. Çocukların varlığı, sonraki zümrelerin mirasçılığını kural olarak engeller; sağ kalan eşin payı ayrıca hesaplanır.
İkinci ve üçüncü zümre
Altsoy yoksa mirasçılar ana ve babadır; eşit pay alırlar. Önce ölmüş ana veya babanın yerini kendi altsoyu alır. Bir tarafta mirasçı kalmamışsa tüm miras diğer tarafa geçer (TMK m. 496). Ana baba zümresinde de mirasçı yoksa büyük ana ve büyük babalar ile onların altsoyu gündeme gelir (m. 497). Sağ kalan eş yoksa üçüncü zümrede altsoy için temsil kuralı uygulanır. Eş varsa m. 497’deki eşe özgü sınır ve m. 499/3 birlikte değerlendirilir; daha uzak altsoy sırf akrabalık nedeniyle eşle birlikte pay alamaz. Kanunda başka mirasçı kalmazsa miras Devlete geçer (m. 501).
Sağ kalan eşin payı
Eş, altsoy ile birlikte mirasçıysa dörtte bir; mirasbırakanın ana baba zümresiyle birlikteyse yarı; büyük ana büyük baba ve onların çocuklarıyla birlikteyse dörtte üç; bunlar da yoksa mirasın tamamını alır (TMK m. 499). Eş varken üçüncü zümrenin daha uzak altsoyunun durumu, m. 497’nin eşe özgü pay geçişi kuralı ve m. 499/3 birlikte okunarak belirlenir; her kuzen eşle birlikte mirasçı sayılmaz. Bu oranlar miras payıdır. Evlilikteki mal rejiminin tasfiyesi ve terekeye hangi malların girdiği ayrı aşamalardır; örneğin eşin kişisel alacağı ile miras payı birbirine karıştırılmamalıdır.
Evlat edinme ve soybağı
Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur; evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı devam eder. Evlat edinen ve hısımları evlatlığa mirasçı olmaz (TMK m. 500). Evlilik dışı doğan çocuk bakımından ana yönünden ve soybağının tanıma veya hükümle kurulduğu baba yönünden mirasçılık m. 498 çerçevesinde değerlendirilir. Kişilerin nüfus ve soybağı kayıtları sonuç için önemlidir.
Mirasçılık belgesi ve borçlar
Mirasçılık belgesi, mirasçıların sıfat ve payını gösteren başlangıç belgesidir; sulh hukuk mahkemesinden veya şartları varsa noterden alınabilir ve geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK m. 598). Miras, ölümle bir bütün olarak mirasçılara geçer; tereke borçları da hesaba katılır (m. 599). Belge, bir malın terekeye ait olduğu ya da tüm borçların bulunmadığı konusunda kesin cevap değildir. Mirasın reddinde genel süre üç aydır; yasal mirasçı için kural olarak ölümü öğrendiği tarihten başlar. Daha sonra mirasçı olduğunu öğrenme, hükmen ret ve özel başlangıç halleri ayrıca incelenir; ret beyanı sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır (m. 605–609).
Dosyada hangi bilgiler toplanmalı?
Ölüm tarihi, güncel nüfus kayıtları, önce ölen akrabalar ve onların altsoyu, evlat edinme ve soybağı kararları, evlilik durumu, mal rejimi, vasiyetname veya miras sözleşmesi ve varsa mirası ret beyanları birlikte incelenmelidir. Uyuşmazlık varsa belgedeki oranı tek başına nihai paylaşım saymadan tereke ve hak sahipliği ayrı doğrulanmalıdır.
Hangi bilgi, hangi kaynağa dayanıyor?
Kaynaklar, kapsam ve güncellik notları aşağıda gösterilir.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı PDF ↗
m. 495–501, 598–599, 605–609 · Kaynak kaydı: 2026-10-10
- Zümreler, eş payı, Devletin mirasçılığı, evlat edinme, belge, mirasın geçişi ve reddi
Resmî PDF; somut soybağı ve tereke kayıtları ayrıca incelenir.
- Noterlik Kanunu — Adalet Bakanlığı UYAP ↗
m. 71/A–71/C · Kaynak kaydı: 2026-10-10
- Şartları varsa noter mirasçılık belgesi düzenleme usulü
Çekişmeli veya özel durumlarda mahkeme yolu gerekebilir.
Kaynak kontrol tarihi: 10.10.2026. Mevzuat ve uygulama değişebileceğinden işlem tarihinde güncel resmî metinler ile somut olayın koşulları kontrol edilmelidir.
Sorumluluk reddi ve kullanım beyanı
Bu yayın genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye veya dosyaya özgü hukuki görüş, hukuki hizmet ya da sonuç garantisi değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir; somut olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.
İçeriği okumak, video izlemek, belge oluşturmak veya aracı kullanmak avukatlık ilişkisi kurmaz. Süreli işlemler için bu siteden yanıt veya randevu onayı beklemeyin. Bu beyan emredici mevzuattan doğan ve hukuken sınırlandırılamayan yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
Yayın ve kullanım ilkeleri ↗MESLEKİ VE İLETİŞİM BİLGİLERİ
Av. Mertcan Turan
İzmir Barosu · Sicil 17004 · Bornova, İzmir
Bu bölüm yalnız kimlik ve iletişim bilgisi sunar. İçeriğin okunması avukatlık ilişkisi kurmaz; sonuç veya hizmet taahhüdü içermez.
Mertcan Turan Hukuk ve Danışmanlık OfisiBornova · İzmir