Bu rehber kimler için?
Genel bilgilendirmedir; somut dosya ve güncel resmî kaynaklar ayrıca incelenmelidir.
Kaynak ve inceleme kaydına git ↓Mirasçı atama nasıl anlaşılır?
Atanmış mirasçı, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufuyla mirasının tamamı veya belli bir oranı üzerinde mirasçı yaptığı kişidir. Türk Medeni Kanunu’nun 516. maddesi, tasarrufta kullanılan unvandan çok kazandırmanın kapsamına bakar. Bir kimsenin mirasın tamamını veya belirli bir oranını almasını öngören tasarruf, mirasçı atama sayılır. Mirasçı atama vasiyetnameyle veya geçerli bir miras sözleşmesiyle yapılabilir.
Örneğin mirasın yarısının bir kişiye bırakılması ile belirli bir otomobilin bırakılması aynı işlem değildir. TMK 517 ve 600 uyarınca belirli mal bırakılan kişi, kural olarak kendisine vasiyet edilen edimin yerine getirilmesini isteme hakkı kazanır. Atanmış mirasçı ise terekeye küllî halef olarak katılır; kendisine bırakılan miras payını kazanırken tereke borçları bakımından da mirasçı sorumluluğu üstlenir. Bir evin anılması gibi karmaşık durumlarda tasarrufun bütünü görülmeden sınıflandırma yapılmamalıdır.
Kimler atanabilir?
Yasal mirasçılardan biri ayrıca atanmış mirasçı yapılabileceği gibi, yasal mirasçı olmayan bir gerçek veya tüzel kişi de atanabilir. Mirasa ehliyet ve mirastan yoksunluk hükümleri gözetilir. Gerçek kişinin kural olarak miras açıldığında sağ bulunması gerekir. Cenin sağ doğmak şartıyla mirasçı olabilir; henüz var olmayan kimselere kazandırma ise TMK 583’teki artmirasçılık gibi özel düzenlemeler çerçevesinde ele alınır.
Bu nedenle “henüz doğmamış herkes ve kurulmamış her kuruluş doğrudan mirasçı olabilir” şeklindeki genel bir cümle yeterli değildir. Tasarrufun kuruluş şekli, lehtarın durumu ve kazandırmanın zamanı birlikte incelenmelidir.
Miras ne zaman kazanılır?
TMK 599’a göre atanmış mirasçılar da mirası mirasbırakanın ölümüyle kazanır. Mirasçılık belgesi, bu sıfatın gösterilmesine yarar. Vasiyetnamenin açılması ve ilgililere bildirilmesi ayrı işlemlerdir. TMK 598, mirasçı atamaya ilişkin tasarrufun ilgililere bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmemesi hâlinde, sulh mahkemesince atanmış mirasçılığı gösteren belge verilmesini düzenler.
Belgenin alınması, tasarrufun iptali veya saklı paya ilişkin bütün uyuşmazlıkların kesin biçimde çözüldüğü anlamına gelmez. Kanun, belgenin geçersizliğinin ileri sürülebilmesini ve ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkını saklı tutar.
Yetkiler, borçlar ve saklı pay
Miras birden çok kişiye geçiyorsa paylaşmaya kadar miras ortaklığı oluşur. TMK 640 uyarınca terekeye elbirliğiyle sahip olunur; kanun veya sözleşmeden doğan temsil ve yönetim yetkileri saklı olmak üzere haklar üzerinde birlikte tasarruf edilir. Atanmış mirasçı olmak, bir tereke taşınmazını tek başına satma yetkisi vermez.
Atanmış mirasçılık yalnız mal edinmek anlamına gelmez. TMK 599 ve 641 kapsamında tereke borçları nedeniyle kişisel ve mirasçılar arasında müteselsil sorumluluk gündeme gelebilir. Mirasbırakanın tasarruf özgürlüğü de saklı pay hükümleriyle sınırlıdır. Saklı payı zedelenen mirasçıların, şartları varsa TMK 560 çerçevesinde tenkis istemesi mümkündür.
Mirasın reddi ve ilk kontrol
Yasal mirasçılar gibi atanmış mirasçılar da mirası reddedebilir. Genel ret süresi üç aydır. TMK 606, vasiyetnameyle atanmış mirasçılar bakımından başlangıcı tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarih olarak belirler. Her dosyada ölüm tarihinden başlayan tek bir süre varsayılmamalıdır. Ret beyanı ve ret hakkını etkileyen terekeye müdahale işlemleri de ayrıca değerlendirilir.
İlk incelemede vasiyetname veya miras sözleşmesinin tam örneği, açılma ve bildirim kayıtları, mirasçılık belgeleri, tereke mal ve borçları toplanmalıdır. Özellikle borçlar belirsizken tereke üzerinde yapılacak işlemlerin ret hakkına etkisi kontrol edilmelidir.
Hangi bilgi, hangi kaynağa dayanıyor?
Kaynaklar, kapsam ve güncellik notları aşağıda gösterilir.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ↗
505–506, 516–517, 560, 577–578, 580, 582–583, 595–600, 605–606, 609–610, 640–641 · Kaynak kaydı: 2026-10-07
- Kaynak paketindeki [1] numaralı atıf
Paketin kayıtlı kapsamı ile sınırlı; bağımsız güncel hukuk ve erişim QA'sı bekleniyor.
Yayın onayı: Av. Mertcan Turan tarafından verilmiştir. Yayın onayı ile kaynakların güncellik kontrolü farklıdır. Kaynak kayıtlarındaki tarih ve sınırlamaları inceleyin; işlem öncesinde yürürlükteki mevzuatı doğrulayın.
Sorumluluk reddi ve kullanım beyanı
Bu yayın genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye veya dosyaya özgü hukuki görüş, hukuki hizmet ya da sonuç garantisi değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir; somut olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.
İçeriği okumak, video izlemek, belge oluşturmak veya aracı kullanmak avukatlık ilişkisi kurmaz. Süreli işlemler için bu siteden yanıt veya randevu onayı beklemeyin. Bu beyan emredici mevzuattan doğan ve hukuken sınırlandırılamayan yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
Yayın ve kullanım ilkeleri ↗MESLEKİ VE İLETİŞİM BİLGİLERİ
Av. Mertcan Turan
İzmir Barosu · Sicil 17004 · Bornova, İzmir
Bu bölüm yalnız kimlik ve iletişim bilgisi sunar. İçeriğin okunması avukatlık ilişkisi kurmaz; sonuç veya hizmet taahhüdü içermez.
Mertcan Turan Hukuk ve Danışmanlık OfisiBornova · İzmir