Ehliyetsiz araç kullanımında araç sahibinin ve işletenin sorumluluğu 2026

2026 yılında araç sahibine de ceza kesilir mi

Ehliyetsiz kişinin motorlu aracı sürmesine izin veren işletene de ceza verilebilir. 27 Şubat 2026’da yürürlüğe giren 7574 sayılı Kanunla, Karayolları Trafik Kanunu m.36/3’teki yaptırım değişmiştir. Güncel hüküm, izin veren kişi bakımından “işleten” kavramını kullanır. Bu nedenle yalnız ruhsatta kimin adının yazdığına bakmak yerine işletenin kim olduğu ve kullanıma izin verilip verilmediği belirlenmelidir. 7574 sayılı Kanun m.9

Aşağıdaki tutarlar 27 Şubat 2026 sonrasındaki düzenleme içindir. Yılın önceki dönemindeki ihlallerde olay tarihi ve o tarihte yürürlükteki hükümler ayrıca kontrol edilmelidir.

Sürücü ve işleten için tutarlar

Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığının 2026 ceza rehberinde:

• Hiç sürücü belgesi sahibi olmadan motorlu araç kullanma (m.36/3-a): sürücüye 40.000 TL.
• Sürücü belgesi geçici veya tedbiren geri alınmışken araç kullanma (m.36/3-b): sürücüye 200.000 TL.
• Sürücü belgesi iptal edilmişken araç kullanma (m.36/3-c): sürücüye 200.000 TL.
• Bu kullanıma izin veren ayrı bir işleten varsa: işletene tescil plakası üzerinden ayrıca 40.000 TL.

Dolayısıyla işletene her durumda sürücünün cezasıyla aynı tutarın verileceği söylenemez. Ehliyeti geri alınan veya iptal edilen sürücünün 200.000 TL’lik yaptırımı, izin veren işleten için 200.000 TL’ye dönüşmez. Rehberde, sürücü aynı zamanda işleten değilse ayrı işleten tutanağı düzenleneceği açıklanmıştır. Aynı kişiye yalnız hem sürücü hem işleten olduğu gerekçesiyle iki ayrı m.36 cezası hesaplanmamalıdır. 2026 Trafik İdari Para Ceza Rehberi, m.36/3-a–c

İşleten kimdir ve izin verme neden önemlidir

Araç sahibi çoğu olayda aynı zamanda işleten olabilir. Ancak uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi ilişkilerde işleten sıfatı başka kişide bulunabilir. Kanuni tanım; aracın kimin hesabına, tehlikesi kime ait olarak işletildiğini ve fiili tasarrufu da dikkate alır. Her kira sözleşmesi, kendiliğinden bu sonucu kanıtlamaz. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.3, işleten tanımı

Ceza, m.36 kapsamındaki kullanıma izin verme fiiline dayanır. Aracın rıza dışında alınması veya çalınması iddiasında; olayın gerçekliği, anahtar teslimi, başvuru ve tutanaklar, mesajlar ve diğer somut deliller incelenmelidir. Sadece “ben kullanmıyordum” demek yeterli bir hukuki açıklama olmayabilir. Sorumluluk değerlendirmesinde Kabahatler Kanunu’nun kast veya taksir hükümleri de dikkate alınır; “ehliyetsiz olduğunu bilmiyordum” açıklaması tek başına otomatik iptal sebebi değildir. KTK m.36/3’ü değiştiren hüküm Kabahatler Kanunu m.9 ve 25

Ehliyeti evde unutmak ile ehliyetsiz olmak aynı ihlal değildir

Geçerli bir sürücü belgesine sahip olmakla, belgeyi yanında taşımamak; yanlış sınıftaki araç kullanmakla, belgenin geri alınmış veya iptal edilmiş olması farklıdır. Tutanaktaki madde kodu, sürücü belgesinin olay tarihindeki durumu ve kullanılan aracın sınıfı karşılaştırılmalıdır. Örneğin belge sınıfının yetmediği aracı kullanma m.39/2 kapsamında ayrıca düzenlenmiştir. Her olay m.36/3-a şeklinde değerlendirilmez. 2026 Trafik Ceza Rehberi, m.36, 39 ve 44

Cezaya nasıl itiraz edilir

Yalnız trafik idari para cezasına karşı genel başvuru yolu, kararın tebliği veya tefhiminden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurudur. Başvuruda sürücü ve işleten için düzenlenen tutanaklar ayrı gösterilmeli; her tutanağın tarih, seri ve sıra numarası ile itiraz gerekçesi belirtilmelidir. Aynı olayda idari yargının görevine giren başka bir karar da verilmişse görevli merci ayrıca değerlendirilir. Kabahatler Kanunu m.27

İşleten sıfatının bulunmaması, izin verme unsurunun gerçekleşmemesi, sürücü belgesi durumunun yanlış tespiti veya yanlış madde ve tutar uygulanması dosyaya göre ileri sürülebilecek konulardır. Başvuruya tebligat kaydı, ruhsat, ilgili sözleşmeler, sürücü belgesi bilgileri ve olayla doğrudan bağlantılı belgeler eklenmelidir. İptal sonucu peşinen garanti edilemez.

İndirimli ödeme süresi ile itiraz süresini karıştırmayın

Trafik idari para cezasının tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmesi hâlinde yüzde 25 indirim uygulanır. Böylece 40.000 TL tutarındaki ceza 30.000 TL; 200.000 TL tutarındaki ceza 150.000 TL olarak ödenebilir. Bu bir aylık ödeme süresi, on beş günlük genel başvuru süresini uzatmaz. Ödeme yapılması da karara karşı başvuru hakkını ortadan kaldırmaz. Gelir İdaresi Başkanlığı 2026 MTV ve Trafik İdari Para Cezası Rehberi Kabahatler Kanunu m.17 ve 27

Adli sicil ve kaza bakımından

İdari para cezası adli sicile kaydedilmez. Ancak olayda ayrıca bir suç nedeniyle mahkûmiyet verilmesi farklıdır. Kaza oluşmuşsa kusur, tazminat ve sigorta ilişkisi de bu idari ceza tutarlarından ayrı incelenir; bu rehber o konularda otomatik bir sonuç öngörmez. Adli Sicil Kanunu m.4–5

Bu metin 7 Ekim 2026 tarihinde erişilebilen resmî kaynaklarla hazırlanmış genel bilgilendirmedir. Somut olayda ihlal tarihi, tutanak ve tebligat görülmeden kesin süre veya sorumluluk değerlendirmesi yapılmamalıdır.