İşe iade istemek için hangi şartlar ve süreler gerekir?

Onaylı rehber

İşverenin feshinde geçerli sebep gösterilmediğini veya gösterilen sebebin geçerli olmadığını düşünüyorsanız işe iade yolunu değerlendirebilirsiniz. Bu yol, işten çıkarılan herkes için otomatik sonuç vermez: iş güvencesi koşulları, fesih bildiriminin tebliğ tarihi ve arabuluculuk takvimi birlikte incelenir. Dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu m.18–20.

Önce iş güvencesi koşullarını kontrol edin

Kanunun genel çerçevesinde işyerinde en az 30 işçi, işçide en az altı aylık kıdem ve belirsiz süreli iş sözleşmesi aranır. Yer altı işlerinde çalışanlar için altı aylık kıdem koşulu aranmaz. İşçi sayısı hesabında aynı işverenin aynı işkolundaki işyerleri birlikte değerlendirilir; kıdem hesabında aynı işverenin farklı işyerlerindeki süreler birleştirilir. Kanunun belirttiği üst düzey işveren vekilleri için istisna da vardır. Bir koşulu yalnız işyerindeki görünen kişi sayısına veya sözleşmenin başlığına bakarak kesinleştirmeyin. Dayanak: 4857 m.18.

İşveren fesih bildirimini yazılı yapmalı ve sebebi açık ve kesin biçimde göstermelidir. Davranış veya verim gerekçeli fesihte işçinin savunmasının alınmasına ilişkin kural ve kanundaki istisna ayrıca değerlendirilir. Geçerli sebebin varlığını ispat yükü işverendedir; işçi gerçek sebebin gösterilenden başka olduğunu iddia ederse bu iddiayı kendisi ispatlamalıdır. Fesih yazısını ve tebliğ tarihini, sözleşmeyi, çalışma ve ücret kayıtlarını saklayın. Dayanak: 4857 m.19–20.

Başvuru takvimi: iki farklı başlangıç günü

1. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade isteğiyle arabulucuya başvurun.
2. Arabuluculukta işe iade konusunda anlaşma olmazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Taraflar uyuşmazlığı iş mahkemesi yerine özel hakeme götürme konusunda ayrıca anlaşırlarsa, özel hakem yolu da aynı iki haftalık sürede kullanılabilir. Bu, arabuluculukta işe başlatma üzerinde anlaşılmasıyla aynı işlem değildir.

Arabulucuya gitmeden doğrudan dava açılması üzerine usulden ret kararı kesinleşirse kanun, bu ret kararının tebliğinden itibaren iki haftalık ayrı bir arabuluculuk başvuru olanağı tanır. Bu, olağan bir aylık başvuru süresinin yerine geçecek bir plan değildir. Dayanak: 4857 m.20.

Arabuluculukta işe başlatma konusunda anlaşılırsa

Anlaşmada üç unsur belirlenmelidir: işe başlatma tarihi, çalıştırılmayan süreye ilişkin ücret ve diğer hakların parasal miktarı, işçinin işe başlatılmaması durumunda ödenecek tazminatın parasal miktarı. Bunlar belirlenmezse kanuna göre anlaşma sağlanamamış sayılır ve son tutanak buna göre düzenlenir. İşçi kararlaştırılan tarihte işe başlamazsa fesih geçerli hâle gelir; işveren yalnız bu geçerli feshin hukuki sonuçlarıyla sorumlu olur. Bu sonuç, arabuluculukta işe başlatma anlaşmasına ilişkindir; aşağıdaki kesinleşmiş karar sonrası on iş günlük başvurudan ayrı bir aşamadır. Dayanak: 4857 m.21.

Fesih geçersiz bulunursa sonraki adım

Karar kesinleşip size tebliğ edildiğinde on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmanız gerekir. Bu sürede başvurmazsanız fesih geçerli sayılır. Başvurmanıza rağmen işveren sizi bir ay içinde işe başlatmazsa, kararda belirlenen en az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı söz konusu olur. Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığınız süre için en çok dört aya kadar doğmuş ücret ve diğer haklar da kanunda düzenlenir. Mahkeme kararını kazanmak tek başına fiilen işe dönüş garantisi değildir. Dayanak: 4857 m.21.

Başlangıç kontrolü: Tebliğ gününü, sözleşmenin türünü, kıdemi, aynı işkolundaki işçi sayısını ve fesih gerekçesini kaydedin. Süreleri beklemeden somut belgelerle değerlendirin; bu rehber bir davanın sonucunu veya tazminat tutarını vaat etmez.