Tam yargı davası: idarenin verdiği zararın tazmini

Süreci bir bakışta görün

1. 1Kaynağı ayırın

   Zarar idari işlemden mi eylemden mi doğdu?

2. 2Başvuru şartını kontrol edin

   Özellikle İYUK m. 13 süresini koruyun.

3. 3Zararı belgeleyin

   Her kalemi tarih ve belgeyle eşleştirin.

4. 4Nedenselliği kurun

   İdari faaliyet ile zarar arasındaki bağı açıklayın.

Birbirine karıştırılmaması gerekenler

Kısa cevap

Tam yargı davası, idarenin işlem veya eylemi nedeniyle bozulan kişisel hakkın giderilmesini amaçlar. İptal davası işlem üzerinde, tam yargı davası ise zarar ve giderim üzerinde yoğunlaşır. İki yolun birlikte veya sıralı kullanılması mümkün olabilir.

İşlem mi, eylem mi?

Ruhsat iptali veya disiplin cezası gibi hukuki kararlar idari işlemdir. Yol çalışması, sağlık hizmetinin yürütülmesi veya kolluk faaliyeti gibi fiilî davranışlar idari eylem sayılabilir. Bu ayrım, ön başvuru ve süre bakımından belirleyicidir.

İdari işlemden doğan zarar

İYUK m. 12; işlemin iptali ile tazminatın birlikte istenmesi, doğrudan tam yargı davası veya iptal kararından sonra tam yargı davası gibi seçenekler düzenler. Hangi yolun uygun olduğu, işlemin uygulanması ve zararın ne zaman kesinleştiğine göre değerlendirilir.

İdari eylemden doğan zarar

İYUK m. 13 kapsamında dava öncesinde ilgili idareye başvuru kural olarak zorunludur. Başvuru; eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yapılmalıdır. Açık veya zımni ret sonrasında dava süresi ayrıca izlenir.

Sorumluluğun dayanağı

Hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi veya kötü işlemesi hizmet kusuru oluşturabilir. Bazı durumlarda risk, fedakârlığın denkleştirilmesi veya sosyal risk gibi kusursuz sorumluluk ilkeleri tartışılır. Her zarar idarenin sorumluluğunu otomatik doğurmaz.

Zarar ve nedensellik

Tedavi gideri, gelir kaybı, değer kaybı veya destekten yoksun kalma gibi maddi kalemler ayrı hesaplanır. Manevi zarar da olayın niteliğiyle açıklanmalıdır. İdari faaliyet ile zarar arasındaki uygun nedensellik bağı; zarar görenin veya üçüncü kişinin davranışı ve mücbir sebep yönünden incelenir.

Deliller ve talep

Başvuru/ret yazıları, sağlık ve gelir belgeleri, bilirkişi veya teknik raporlar, fotoğraf ve tutanaklar korunmalıdır. Talep kalemleri mümkün olduğunca ayrılmalı; faiz başlangıcı ve türü ayrıca gerekçelendirilmelidir.

Kararın uygulanması

Tazminata hükmedilirse kararın yerine getirilmesi ve ödeme süreci İYUK m. 28 çerçevesinde izlenir. Karar metni, faiz, yargılama gideri ve kanun yolu bilgisi birlikte okunmalıdır.

Sonraki adım ve kapsam sınırı

Önce işlem veya başvurunun tam örneğini, tebliğ kaydını ve olay kronolojisini hazırlayın. Süreli bir belge aldıysanız yalnız bu sayfadaki genel bilgiye dayanarak beklemeyin.

Bu içerik genel bilgilendirme ve dosya hazırlığı amacı taşır; hukuki görüş, süre hesabı veya sonuç garantisi değildir. Tebligat, işlem ve başvuru belgeleri görülmeden kesin değerlendirme yapılamaz.

Kaynak ve güncellik

Bu rehberin mevzuat çerçevesi 20.09.2026 tarihinde resmî kanun metinleri üzerinden kontrol edilmiştir. İşlem öncesinde değişiklik ve geçiş hükümleri yeniden doğrulanmalıdır.