Kamulaştırma ve kamulaştırmasız el atma: süreç, bedel ve dava yolları

Süreci bir bakışta görün

1. 1Müdahale türünü belirleyin

   Kamulaştırma, fiilî veya hukuki el atmayı ayırın.

2. 2Dosyayı alın

   Karar, plan, tutanak ve tebligatı toplayın.

3. 3Değeri belgeleyin

   Emsal, gelir, yapı ve irtifak verilerini ayırın.

4. 4Yargı yolunu doğrulayın

   İptal, bedel ve tazminat yollarını karıştırmayın.

Birbirine karıştırılmaması gerekenler

Kısa cevap

Kamulaştırma kanuni usulle ve gerçek karşılık ödenerek mülkiyetin veya irtifakın idareye geçirilmesidir. Kamulaştırmasız el atmada ise idare usulü tamamlamadan taşınmaza fiilen müdahale edebilir veya plan kararıyla mülkiyet hakkını uzun süre ölçüsüz biçimde kısıtlayabilir.

Kamulaştırma hazırlığı

Yeterli ödenek, kamu yararı kararı ve onayı, taşınmaz bilgilerinin tespiti ve malik bildirimi süreçleri incelenir. Kamu yararı ile seçilen taşınmaz ve kamulaştırma kapsamı arasında bağ bulunmalı; kısmi kamulaştırmanın kalan bölüm üzerindeki etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

Satın alma ve uzlaşma

İdare kıymet takdir komisyonu aracılığıyla tahmini bedel belirler ve maliki uzlaşmaya davet eder. Teklif kesin mahkeme bedeli değildir. Uzlaşma tutanağı imzalanmadan önce alan, irtifak, yapı/ağaç, ödeme ve feragat sonuçları açıkça okunmalıdır.

Bedel tespiti

Uzlaşma olmazsa idare asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açar. Arsalarda emsal satışlar; arazilerde net gelir; yapılarda resmi birim fiyat, yıpranma ve nitelikler önem kazanabilir. Emsallerin gerçek satış ve karşılaştırılabilirlik özellikleri denetlenmelidir.

İptal davası

Kamulaştırma işleminin yetki, kamu yararı, usul veya kapsam yönünden hukuka aykırılığı idari yargıda tartışılır. Tebligatta kamulaştırma belgeleri ve dava yolları bulunmalıdır. Bedel davası ile iptal davasının görevli yargısı ve süreleri farklıdır.

Fiilî kamulaştırmasız el atma

İdarenin yol, park, tesis veya başka kamu kullanımıyla taşınmaza kalıcı fiziksel müdahalesi fiilî el atma olabilir. Müdahalenin sınırı, tarihi, yapan idare, kullanım şekli ve mülkiyet kaydı teknik ölçüm ve delillerle belirlenir. Görevli yargı güncel mevzuat ve içtihatla teyit edilmelidir.

Hukuki el atma / imar kısıtlılığı

Taşınmazın planda kamu hizmetine ayrılması ve uzun süre uygulama yapılmaması mülkiyet hakkını ölçüsüz sınırlayabilir. Plan, parselasyon, uygulama programı, başvurular ve idarenin cevabı birlikte incelenir. Fiilî el atmayla aynı dava yolu varsayılmamalıdır.

Acele ve kısmi kamulaştırma

Acele kamulaştırma m. 27’deki istisnai koşullara bağlıdır ve mahkemenin acele el koyma aşaması nihai bedel yargılaması değildir. Kısmi kamulaştırmada kalan bölümün değer kaybı veya kullanılamazlığı, irtifakta ise mülkiyet değerindeki azalma ayrıca hesaplanır.

Sonraki adım ve kapsam sınırı

Önce işlem veya başvurunun tam örneğini, tebliğ kaydını ve olay kronolojisini hazırlayın. Süreli bir belge aldıysanız yalnız bu sayfadaki genel bilgiye dayanarak beklemeyin.

Bu içerik genel bilgilendirme ve dosya hazırlığı amacı taşır; hukuki görüş, süre hesabı veya sonuç garantisi değildir. Tebligat, işlem ve başvuru belgeleri görülmeden kesin değerlendirme yapılamaz.

Kaynak ve güncellik

Bu rehberin mevzuat çerçevesi 20.09.2026 tarihinde resmî kanun metinleri üzerinden kontrol edilmiştir. İşlem öncesinde değişiklik ve geçiş hükümleri yeniden doğrulanmalıdır.