İş Sözleşmelerinde 270 Saatlik Fazla Mesai Ücretinin Asıl Ücrete Dahil Edilme Şartları
4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesi, fazla çalışmaya ilişkin esasları düzenlemektedir. Buna göre, fazla çalışma, haftalık 45 saati aşan ve kanunda belirtilen koşullar çerçevesinde yapılan çalışmalardır. Fazla çalışmanın karşılığı, asıl ücrete ek olarak zamlı ücrettir. Ancak uygulamada, bazı iş sözleşmelerinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil edildiği görülmektedir. Yargıtay, bu tür sözleşme hükümlerinin geçerli olabilmesi için belirli şartların sağlanması gerektiğini vurgulamıştır.
1. İşçinin Yazılı Onayı
İş Hukuku’nda, işçi ile işveren arasındaki sözleşme ve hukuki işlemlerin geçerli olabilmesi için genellikle işçinin onayı şarttır. Fazla çalışma ücretinin asıl ücrete dahil olduğuna dair bir hükmün geçerli olabilmesi için:
- Bu durumun sözleşmede açıkça belirtilmesi,
- İlgili sayfanın işçi tarafından imzalanmış olması gerekir.
İşçinin onayı, iş sözleşmesi hükmüyle veya ayrı bir sözleşme ile alınabilir.
2. Süre Sınırı
İş Kanunu’na göre:
- Bir işçinin yılda yapabileceği fazla çalışma süresi en fazla 270 saat ile sınırlıdır.
- Günlük çalışma süresi ise sağlık gözetilerek 11 saati geçemez.
Fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil edildiği durumlarda da bu sınır geçerlidir. Yılda 270 saati aşan çalışmaların karşılığının ayrıca ödenmesi gerekir.
3. Ücretin Asgari Ücretin Üzerinde Olması
Fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil sayılabilmesi için:
- İşçiye ödenen aylık çıplak ücretin asgari ücretten en az %15 fazla olması gerekir.
- Yıllık 270 saatlik fazla çalışma, aylık 22,5 saate denk gelir.
- Bu sürenin %50 zamlı karşılığı ise 33,75 saattir.
Dolayısıyla, işçinin ücreti, asgari ücrete göre hesaplanan saatlik ücretin 258,75 saatlik çarpımı kadar olmalıdır.
4. Edimler Arasında Açık Orantısızlık Bulunmaması
Ücret belirlenirken:
- İşçinin iş görme edimi ile işverenin ücret ödeme edimi arasında aşırı bir dengesizlik olmamalıdır.
- Ücret, işin niteliği ve çalışma koşullarıyla uyumlu olmalıdır.
Yargıtay’ın Yaklaşımı
Yargıtay, 270 saatlik fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğuna dair sözleşme hükümlerinin geçerli olabilmesi için yukarıdaki şartların sağlanması gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca:
- Bu tür bir anlaşmanın her yıl yenilenmesine gerek yoktur.
- İşveren, 270 saati aşan çalışmalar için ek ücret ödemekle yükümlüdür.
Fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil edilmesi durumunda, bu ücret artık sürekli nitelik kazanır ve tazminat hesaplamalarında dikkate alınır.
Kaynak
Bu içerik, Av. Esma ÜN ATILMIŞ tarafından kaleme alınan ve Hukuki Haber’de yayımlanan makaleden derlenmiştir.
Av. Mertcan Turan – İzmir Hukuk Bürosu
İş hukuku başta olmak üzere birçok alanda hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır.
İletişim Bilgileri:
📞 Telefon: 0530 117 28 77
📧 E-posta: mertcanturan@izmir.av.tr
🏢 Adres: Bornova, İzmir
