Cari hesap sözleşmesi, Türk Ticaret Kanunu (TTK) uyarınca geçerli olabilmesi için mutlaka yazılı şekilde yapılması gereken bir sözleşmedir. Tarafların alacak ve borçlarını karşılıklı olarak takas etme iradelerini netleştiren bu yazılı belge olmadan, sözleşme hukuken geçersiz sayılır ve hüküm doğurmaz.
Cari Hesap Sözleşmesi Şekil Şartı Nedir ve Neden Önemlidir?
Cari hesap sözleşmesi, iki tarafın aralarındaki hukuki ilişkiden doğan alacak ve borçlarını tek tek istemekten vazgeçip, bunları kalem kalem bir hesaba kaydederek belirli dönem sonunda ortaya çıkacak net bakiyeyi talep etmeyi kabul ettikleri bir anlaşmadır. Ticari hayatın vazgeçilmez bir parçası olan bu sözleşmenin en kritik noktası, TTK Madde 94’te açıkça belirtilen yazılı şekil şartıdır. Bu şart, ticari ilişkilerde ispat kolaylığı sağlamak, tarafların haklarını korumak ve olası uyuşmazlıkları en aza indirmek için konulmuş emredici bir kuraldır.
Yazılı Şekil Şartının Kapsamı Nelerdir?
Bir cari hesap sözleşmesinin yazılı şekil şartını karşılaması için bazı temel unsurları barındırması gerekir. 2026 yılı itibarıyla dijitalleşmenin de etkisiyle bu şartlar hem fiziki hem de belirli dijital formatları kapsamaktadır:
- Tarafların Bilgileri: Sözleşmeyi yapan tarafların ticari unvanları, adresleri ve vergi bilgileri net bir şekilde belirtilmelidir.
- İmzalar: Tarafların veya yetkili temsilcilerinin ıslak imzası bulunmalıdır. Güvenli elektronik imza (e-imza) ile imzalanan dijital belgeler de yazılı şekil şartını karşılar.
- Açık İrade Beyanı: Metinde, tarafların alacak ve borçlarını bir cari hesapta birleştirmeyi kabul ettikleri açıkça ifade edilmelidir.
- Sözleşme Tarihi: Sözleşmenin başlangıç tarihi mutlaka yer almalıdır.
Şekil Şartına Uymamanın Yaptırımları
Yazılılık şartına uyulmadan, yani sözlü olarak veya standart bir e-posta ile yapılan bir cari hesap anlaşması hukuken kesin hükümsüzdür. Bu durumun ticari hayattaki sonuçları oldukça ağırdır:
- Geçersizlik: Sözleşme en başından itibaren hiç var olmamış sayılır.
- Faiz Talep Edilememesi: Cari hesaba özgü olan bileşik faiz (faize faiz yürütme) talep etme hakkı ortadan kalkar.
- İspat Zorluğu: Taraflar arasındaki alacak-borç ilişkisi genel hükümlere tabi olur ve her bir alacak kaleminin ayrı ayrı ispatlanması gerekir.
- Hukuki Güvencesizlik: Taraflar, cari hesabın sağladığı takas ve mahsup gibi kolaylıklardan yararlanamaz.
Geçerli ve Geçersiz Sözleşme Karşılaştırması
| Özellik | Geçerli Sözleşme (Yazılı/E-imzalı) | Geçersiz Sözleşme (Sözlü) |
|---|---|---|
| Hukuki Geçerlilik | Kesin olarak geçerlidir. | Kesin hükümsüzdür (geçersizdir). |
| Bakiye Üzerinden Faiz | Talep edilebilir. | Talep edilemez. |
| İspat Kolaylığı | Yüksek, sözleşme delil niteliğindedir. | Çok zordur, her işlem ayrı ispat gerektirir. |
| Ticari Güven | Tarafların haklarını korur, güven sağlar. | Uyuşmazlıklara ve güvensizliğe yol açar. |
Cari Hesap Sözleşmesi Şekil Şartı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
1. Cari hesap sözleşmesini WhatsApp veya e-posta üzerinden yapmak yeterli midir?
Hayır, yeterli değildir. Standart e-posta veya anlık mesajlaşma uygulamaları üzerindeki yazışmalar, TTK’nın aradığı yazılı şekil şartını karşılamaz. Ancak tarafların Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) kullanması veya belgeyi Güvenli Elektronik İmza (e-imza) ile imzalaması halinde sözleşme geçerli kabul edilir.
2. Taraflar arasında sürekli ticari ilişki olması yazılı şartı ortadan kaldırır mı?
Hayır, kaldırmaz. Taraflar yıllardır birlikte çalışıyor olsa dahi, kanunun emredici bir hükmü olan yazılı şekil şartı geçerliliğini korur. Ticari teamüller veya fiili durum, kanunun bu açık zorunluluğunu değiştiremez.
3. Yazılı sözleşme olmadan karşı tarafa fatura kesip ödeme almamız durumu değiştirir mi?
Hayır. Fatura kesilmesi, ödeme yapılması veya dekont gönderilmesi gibi işlemler, aradaki ticari ilişkiyi ispatlasa da cari hesap sözleşmesinin varlığını kanıtlamaz. Bu işlemler, cari hesap sözleşmesinin yokluğunda genel borçlar hukuku çerçevesinde değerlendirilir ve cari hesabın özel sonuçlarından (faiz, takas vb.) yararlanılamaz.
