Çekin vadesi, yani yasal ibraz süresi geçtiğinde, çek “kambiyo senedi” olma özelliğini kaybeder ve “adi senet” hükmüne geçer. Bu durumda alacaklı, kambiyo hukukuna özgü hızlı takip yollarına başvuramasa da alacağını genel hükümlere göre ilamsız icra takibi veya alacak davası yoluyla tahsil edebilir.
Çekin Günü Geçerse Ne Olur? 2026 Güncel Rehber
Ticari hayatın vazgeçilmez ödeme araçlarından biri olan çekin üzerinde yazan tarihin geçmesi, alacaklılar için endişe verici bir durum olabilir. Peki, 2026 yılı itibarıyla çekin günü geçerse ne olur? Haklarınız nelerdir ve alacağınızı tahsil etmek için hangi yolları izlemelisiniz? Bu yazımızda, vadesi geçmiş çeklerle ilgili tüm hukuki süreci adım adım ve anlaşılır bir dille açıklıyoruz.
Çekin Yasal İbraz Süresi Nedir?
Bir çekin bankaya sunularak tahsil edilebilmesi için kanunla belirlenmiş süreler vardır. Bu sürelere “ibraz süresi” denir ve bu süreler aşıldığında çekin hukuki niteliği değişir. Süreler, çekin düzenlendiği ve ödeneceği yere göre farklılık gösterir:
- Aynı Yerde Düzenlenmişse: Çekin düzenlendiği yer ile ödeneceği yer aynı şehirdeyse ibraz süresi 10 gündür.
- Farklı Şehirlerde Düzenlenmişse: Çekin düzenlendiği yer ile ödeneceği yer farklı şehirlerdeyse ibraz süresi 1 aydır.
- Farklı Kıtalarda Düzenlenmişse: Çekin düzenlendiği ve ödeneceği yerler farklı kıtalardaysa ibraz süresi 3 aydır.
Vadesi Geçen Çek “Kambiyo Senedi” Vasfını Kaybeder
Yasal ibraz süresi içinde bankaya sunulmayan bir çek, en temel özelliğini, yani “kambiyo senedi” olma vasfını yitirir. Bu durumun en önemli sonucu, alacaklının kambiyo hukukunun sağladığı özel ve hızlı takip yollarından (örneğin kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu) yararlanamamasıdır. Ancak bu, alacağınızın tamamen yok olduğu anlamına gelmez. Çek, artık yazılı bir borç ikrarı niteliğinde bir “adi senet” olarak kabul edilir.
Günü Geçmiş Çekle Alacak Tahsil Etme Yöntemleri
Elinizdeki çekin ibraz süresi geçtiyse paniğe kapılmayın. Alacağınızı tahsil etmek için aşağıdaki hukuki yollara başvurabilirsiniz:
- İlamsız İcra Takibi Başlatmak: En yaygın ve pratik yöntemdir. Vadesi geçmiş çek ile birlikte yetkili icra dairesine başvurarak borçlu aleyhine ilamsız icra takibi başlatabilirsiniz. Borçlu bu takibe 7 gün içinde itiraz etmezse takip kesinleşir ve haciz işlemlerine geçilebilir.
- Alacak Davası Açmak: Borçlunun icra takibine itiraz etmesi durumunda, itirazın iptali davası açmanız gerekir. Alternatif olarak, doğrudan yetkili Asliye Ticaret Mahkemesi’nde bir alacak davası açarak da alacağınızı talep edebilirsiniz. Bu yol, icra takibine göre daha uzun sürebilir.
Dikkat Edilmesi Gereken Zamanaşımı Süreleri
Hakkınızı ararken zamanaşımı sürelerini kaçırmamanız kritik öneme sahiptir. Günü geçmiş çekler için farklı hukuki yollara göre zamanaşımı süreleri aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Hukuki Yol | Zamanaşımı Süresi | Dayanak |
|---|---|---|
| Kambiyo Hukuku (Keşideciye Karşı) | İbraz süresinin bitiminden itibaren 3 yıl | Türk Ticaret Kanunu |
| Adi Senet (Genel Hükümler) | Çekin vade tarihinden itibaren 10 yıl | Türk Borçlar Kanunu |
| Karşılıksız Çek Şikayeti (Süre Geçerse Uygulanmaz) | İbraz süresi içinde uygulanır. Süre sonrası bu hak düşer. | Çek Kanunu |
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Vadesi geçen çek için bankaya şikayette bulunabilir miyim?
Hayır. Yasal ibraz süresi geçtiği için bankanın “karşılıksızdır” işlemi yapma veya bu duruma ilişkin bir şikayet alma yükümlülüğü ortadan kalkar. Alacağınızı, adi senet hükümlerine göre genel hukuki yollarla aramanız gerekir.
Günü geçmiş çeki ciro edebilir miyim?
Evet, ancak hukuki sonuçları farklıdır. Yasal ibraz süresi geçtikten sonra yapılan ciro, “alacağın temliki” hükümlerini doğurur. Yani, çeki devralan kişi, kambiyo hukukunun sağladığı güvencelerden yararlanamaz; yalnızca çeki devredenin haklarına sahip olur.
İbraz süresi geçen karşılıksız çek için hapis cezası olur mu?
Hayır. Karşılıksız çek düzenleme suçuna ilişkin cezai yaptırımlar ve adli para cezaları, yalnızca çekin yasal ibraz süresi içinde bankaya sunulması ve “karşılıksızdır” kaşesi vurulması durumunda uygulanabilir. Süre geçtikten sonra bu cezai yola başvurma hakkı kaybedilir.
