Dövizli Kira Sözleşmelerinin Geçerliliği ve TL’ye Dönüş Süreci: 2018 Düzenlemeleri ve Yargı Kararları
2018 Düzenlemeleri ile Dövizli Kira Sözleşmelerinde Değişim
2018 yılında yürürlüğe giren ekonomik düzenlemeler, Türkiye’de döviz cinsinden veya dövize endeksli kira sözleşmelerinin hukuki statüsünü önemli ölçüde değiştirdi. Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar çerçevesinde getirilen kurallar, yerleşik kişiler arasındaki dövizli kira sözleşmelerini sınırlandırdı ve istisnalar dışında Türk Lirası (TL) ile ödeme zorunluluğu getirdi.
Bu yazıda, 2018 düzenlemelerinin dövizli kira sözleşmelerine etkisi, TL’ye dönüş süreci ve yargı kararlarıyla şekillenen uyuşmazlık çözüm yöntemleri detaylıca inceleniyor.
2018 Düzenlemelerinin Hukuki Dayanakları
85 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı
13 Eylül 2018 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 85 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar’a geçici 8. madde ekledi. Bu maddeye göre:
- Türkiye’de yerleşik kişiler arasındaki kira sözleşmelerinin döviz cinsinden veya dövize endeksli olması durumunda, TL’ye çevrilmesi zorunludur.
- Tarafların anlaşamaması halinde, mahkemece resen hesaplama yapılır.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Tebliği
2008-32/34 Sayılı Tebliğ’in 27. Maddesi, dövizle kira ödemesini yasaklarken, 28. Madde ise TL’ye çevirme yöntemini düzenliyor.
Dövizli Kira Sözleşmelerinin Geçerliliği
Emredici Hükümler ve Sözleşme Serbestisi
Türk Borçlar Kanunu’nun 26. ve 27. Maddeleri, sözleşme özgürlüğünü düzenlerken, kanunun emredici kurallarına aykırı sözleşmeleri geçersiz sayar.
- 2018 öncesi sözleşmeler: Geçerli, ancak ödemeler TL’ye çevrilmeli.
- 2018 sonrası sözleşmeler: Dövizle kira ödemesi yasak; TL şart.
TL’ye Dönüş Hesaplama Yöntemi
Taraflar anlaşamazsa, mahkeme şu formülü uygular:
- Döviz tutarı, 02.01.2018 TCMB efektif satış kuru ile TL’ye çevrilir.
- Elde edilen TL tutar, TÜİK TÜFE oranları ile güncellenir.
- Sonuç, yasal kira bedeli olarak kabul edilir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 2022/6469-9954 sayılı kararı, bu yöntemi onaylamıştır.
Uyuşmazlıklar ve Çözüm Önerileri
Yaygın İhtilaflar
- 2018 öncesi sözleşmelerde dövizle ödeme yapılması, TL’ye çeviri gerekliliğini ortadan kaldırmaz.
- 2018 sonrası dövizli sözleşmeler, kısmen geçersiz sayılır; TL ödeme zorunludur.
Temerrüt Durumu
- Dövizle ödeme yapılmaması temerrüt sebebi değildir.
- Ancak TL’ye çevrilen tutarın ödenmemesi, temerrüt oluşturabilir.
Sonuç ve Yargı Kararlarının Etkisi
2018 düzenlemeleri, dövizli kira sözleşmelerini TL’ye çevirme zorunluluğu getirmiştir. Yargı kararları, bu kuralın emredici niteliğini vurgulamakta ve uyulmaması halinde sözleşmelerin hükümsüz kalacağını belirtmektedir.
Önemli Yargı Kararları
- Yargıtay 12. HD, 2022/6469-9954 (TL’ye çevirme onayı)
- İstanbul BAM 59. HD, 2024/3240-1519 (Emredici kuralların üstünlüğü)
Kaynakça:
- 85 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı (13.09.2018)
- 2008-32/34 Sayılı Tebliğ (Hazine ve Maliye Bakanlığı)
- Yargıtay ve İstanbul BAM kararları
Av. Mertcan Turan
İzmir Hukuk Bürosu | İletişim | 0530 117 28 77
