Adi kira nedir? Konut ve ürün kirasından farkı

Konuya özel açıklama

Adi kira, uygulamada bir şeyin kullanımının bedel karşılığında kiracıya bırakılmasını anlatmak için kullanılan bir terimdir. Güncel Türk Borçlar Kanunu kira sözleşmesini genel hükümler, konut ve çatılı işyeri kiraları ile ürün kirası başlıklarında düzenler. Sözleşmeye “adi kira” yazılması, hangi hükümlerin uygulanacağını tek başına belirlemez.

Kira sözleşmesinin temel unsurları Kiraya veren, kiralananın kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakır; kiracı kararlaştırılan kira bedelini öder. Konu, taşınır veya taşınmaz olabilir. Kira belirli ya da belirsiz süreli yapılabilir. Kiraya verenin her durumda mal sahibi olması gerektiği şeklinde bir tanım eksik olur; kiralama yetkisi ve sözleşmeyi yapabilme durumu ayrıca incelenir.

Tarafların temel borçları Kiraya veren, kiralananı kararlaştırılan tarihte amaçlanan kullanıma elverişli durumda teslim etmek ve sözleşme boyunca bu durumda bulundurmakla yükümlüdür. Kiracı kira bedelini öder; kiralananı sözleşmeye uygun ve özenli kullanır, komşulara gerekli saygıyı gösterir. Bakım, ayıp, kullanım amacı ve yan giderler konusunda sözleşme ile emredici hükümler birlikte değerlendirilir.

Süre dolunca kira biter mi? Genel kira hükümlerinde belirli süreli sözleşme, kural olarak sürenin sonunda sona erer. Taraflar kira ilişkisini sürdürürse belirsiz süreli sözleşmeye dönüşebilir. Ancak bu açıklama konut ve çatılı işyeri kiralarına aynen uygulanamaz.

Konut ve çatılı işyerinde kiracı sürenin bitiminden en az on beş gün önce bildirim yapmazsa sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzamış sayılır. Kiraya veren yalnız belirli sürenin dolmasına dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Kanundaki özel fesih ve tahliye sebepleri ile uzun süreli uzamalara ilişkin hükümler ayrıca değerlendirilir. Bu yüzden “bütün süreli kiralar kendiliğinden sona erer” ifadesi yanlıştır.

Ürün kirasından farkı Ürün kirasında, ürün veren bir şeyin veya hakkın kullanımının yanında ürünlerin elde edilmesi de kiracıya bırakılır. Tarımsal veya işletmeye ilişkin bir sözleşmenin adıyla yetinilmez; hangi şey ve hakların, hangi yararlanma imkânıyla devredildiğine bakılır.

Sözleşme hazırlarken Kiralananı ve kullanım amacını, teslim durumunu, bedeli, ödeme zamanını, süreyi ve giderleri açıkça belirleyin. Sona erdirme veya tahliye düşünüldüğünde önce ilişkinin hangi kira türü olduğu saptanmalıdır. Sözleşmedeki her koşul, emredici kanun hükümlerine rağmen uygulanabilir hâle gelmez.

Genel bilgilendirmedir; kira türü ve fesih koşulları somut sözleşme üzerinden değerlendirilir.