İcra inkar tazminatı, alacaklının başlattığı ilamsız icra takibine haksız ve kötü niyetli olarak itiraz eden borçlunun, alacağın en az %20’si oranında ödemeye mahkum edildiği bir tazminat türüdür. Amacı, borçluların takipleri sürüncemede bırakmasını engellemek ve alacaklıların haklarına daha hızlı kavuşmasını sağlamaktır.
İcra İnkar Tazminatı Nedir ve Şartları Nelerdir?
Hukuk sistemimizde alacaklıların haklarını korumak ve borçluların keyfi itirazlarının önüne geçmek amacıyla düzenlenmiş en önemli mekanizmalardan biri icra inkar tazminatıdır. Bir borçlu, kendisine yöneltilen ve geçerli bir belgeye dayanan ilamsız icra takibine sırf zaman kazanmak veya alacaklıyı yormak amacıyla itiraz ettiğinde, yargılama sonunda haksız bulunursa bu tazminatı ödemek zorunda kalır. Bu tazminat, alacaklı için bir güvence, kötü niyetli borçlu için ise caydırıcı bir yaptırımdır.
İcra İnkar Tazminatına Hükmedilmesinin Şartları
Bir mahkemenin bu tazminata hükmedebilmesi için belirli koşulların bir araya gelmesi gerekir. Bu koşullar şunlardır:
- Geçerli Bir İlamsız Takip: Ortada para veya teminat alacağına ilişkin, ilama (mahkeme kararına) dayanmayan geçerli bir icra takibi başlatılmış olmalıdır.
- Borçlunun İtirazı: Borçlu, tebliğ edilen ödeme emrine yasal süresi içinde itiraz ederek takibi durdurmuş olmalıdır.
- İtirazın İptali Davası: Alacaklı, borçlunun itirazını kaldırmak için bir “itirazın iptali” davası açmalı ve bu davayı kazanmalıdır.
- Alacaklının Talebi: En önemli şartlardan biridir. Alacaklı, dava dilekçesinde açıkça icra inkar tazminatı talep etmelidir. Mahkeme bu tazminata kendiliğinden (re’sen) hükmedemez.
- Alacağın Likit Olması: Talep edilen alacak, tutarı belirli veya basit bir hesaplamayla belirlenebilir (likit) nitelikte olmalıdır. Örneğin, bir fatura veya sözleşmeden doğan alacak likittir.
- Borçlunun Kötü Niyeti: Borçlunun itirazında haksız ve kötü niyetli olduğu kabul edilmelidir. Genellikle borcun varlığı ve miktarının ispatlanması, kötü niyetin de varlığına karine teşkil eder.
2026 Yılı Güncel Oran ve Hesaplama Örneği
2026 yılı itibarıyla İcra ve İflas Kanunu’nda belirtilen asgari oran değişmemiş olup, icra inkar tazminatı, takip konusu asıl alacağın en az %20’si olarak uygulanmaktadır. Hakim, dosyanın koşullarına göre bu oranı artırabilir ancak azaltamaz. Aşağıdaki tablo, hesaplamanın nasıl yapıldığını göstermektedir:
| Takip Konusu Asıl Alacak | Asgari Tazminat Oranı | Hesaplanan Minimum Tazminat |
|---|---|---|
| 50.000 TL | %20 | 10.000 TL |
| 250.000 TL | %20 | 50.000 TL |
| 1.000.000 TL | %20 | 200.000 TL |
Hangi Durumlarda İcra İnkar Tazminatı İstenemez?
- İlamlı İcra Takipleri: Mahkeme kararına dayanan takiplerde borçlunun itiraz hakkı olmadığından bu tazminat söz konusu olmaz.
- Borçlunun Haklı Çıkması: Yapılan yargılama sonucunda borçlunun itirazında haklı olduğu anlaşılırsa tazminata hükmedilmez.
- Alacağın Likit Olmaması: Manevi tazminat gibi miktarı yargılama ile belirlenecek alacaklar için istenemez.
- Menfi Tespit Davaları: Borçlunun açtığı “borçlu olmadığının tespiti” davalarında alacaklı lehine bu tazminata hükmedilmez. Ancak alacaklı karşı dava açarsa talep edebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. İcra inkar tazminatı için mutlaka avukat gerekir mi?
Kanunen zorunlu olmasa da, itirazın iptali davası teknik bir süreç olduğu ve tazminatın dilekçede usulüne uygun talep edilmesi gerektiği için bir avukattan destek almak hak kaybını önlemek adına şiddetle tavsiye edilir.
2. Borçlu iflas ederse icra inkar tazminatı alınabilir mi?
Evet, icra inkar tazminatı alacağı da diğer alacaklar gibi iflas masasına kaydedilir. Ancak tahsil edilip edilemeyeceği, iflas masasındaki varlıklara ve alacaklıların sırasına bağlıdır.
3. 2026 yılı itibarıyla %20’lik oranda bir değişiklik bekleniyor mu?
2026 yılı itibarıyla yasal düzenlemelerde %20’lik asgari oranın değiştirilmesine yönelik bir çalışma bulunmamaktadır. Bu oran, uzun yıllardır uygulamada istikrar kazanmış bir orandır ve caydırıcılığını korumaktadır.
