Kamulaştırmasız el atma durumunda, mülk sahibinin dava açmadan önce idareye uzlaşma başvurusunda bulunması zorunludur. 2026 yılı güncel mevzuatına göre, idarenin bu başvuruya cevap vermesi ve uzlaşma sürecini tamamlaması için tanınan yasal azami süre 3 aydır. Bu sürenin sonunda uzlaşma sağlanamazsa mülk sahibinin dava açma hakkı doğar.
Kamulaştırmasız El Atma ve 3 Aylık Uzlaşma Süreci Nedir?
Kamulaştırmasız el atma, idarenin (belediye, bakanlık vb.) özel mülkiyete ait bir taşınmaza, yasal kamulaştırma prosedürlerini uygulamadan fiilen el koyması veya mülkiyet hakkını kısıtlaması durumudur. 2024 yılında yapılan yasal düzenlemeler ve 2026’daki yerleşik içtihatlar uyarınca, bu tür bir mağduriyet yaşayan vatandaşların doğrudan dava açması engellenmiş, öncesinde idare ile uzlaşma yoluna gitmesi şart koşulmuştur. İşte bu noktada “3 aylık süre” kritik bir öneme sahiptir. Bu süre, idareye mülk sahibiyle anlaşması için tanınan son fırsattır.
3 Aylık Uzlaşma Sürecinin Adımları Nelerdir?
Mülkünüzün kamulaştırılmadan kullanıldığını fark ettiğinizde izlemeniz gereken adımlar ve 3 aylık sürenin işleyişi şöyledir:
- İdareye Başvuru: İlk olarak, taşınmazınızın bağlı bulunduğu idareye noter aracılığıyla veya iadeli taahhütlü posta ile bir başvuru yaparak uzlaşma talebinizi iletmelisiniz. Başvuruda, mülkünüze el atıldığı ve bu durumun sona erdirilmesi veya bedelinin ödenmesi talep edilir.
- Sürecin Başlaması: 3 aylık yasal süre, başvurunuzun idareye ulaştığı tarihten itibaren işlemeye başlar.
- İdarenin Değerlendirmesi: İdare, bu 3 ay içinde başvurunuzu değerlendirir, gerekli incelemeleri yapar ve bir uzlaşma komisyonu kurabilir.
- Uzlaşma Görüşmeleri: İdare, sizi uzlaşma görüşmelerine davet edebilir. Bu görüşmelerde taşınmazın bedeli üzerinde bir anlaşmaya varılmaya çalışılır.
- Sonuç: 3 ay sonunda idare ile bir anlaşmaya varılırsa, uzlaşma tutanağı imzalanır ve ödeme yapılır. Anlaşma sağlanamazsa veya idare bu süre içinde hiçbir cevap vermezse, dava açma hakkınız doğar.
Süre Aşımında veya Anlaşmazlıkta Haklarınız
3 aylık sürenin sonunda uzlaşma sağlanamaması, haklarınızın kaybolduğu anlamına gelmez. Aksine, yasal mücadele için en önemli kapı açılmış olur. Bu durumda sahip olduğunuz haklar şunlardır:
- Tazminat Davası Açma: Asliye Hukuk Mahkemesi’nde kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davası açabilirsiniz.
- Ecrimisil (Haksız İşgal Tazminatı) Talep Etme: Mülkünüzün haksız yere kullanıldığı dönem için geriye dönük kira bedeli talep edebilirsiniz.
- Yasal Faiz Talep Etme: Dava sonucunda belirlenecek tazminat bedeline, el atma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizin eklenmesini isteyebilirsiniz.
Kamulaştırmasız El Atma Süreç Özeti (2026)
| Aşama | Yapılması Gereken | Yasal Süre |
|---|---|---|
| 1. Uzlaşma Başvurusu | Mülk sahibinin ilgili idareye yazılı başvurusu | Dava açmadan önce zorunludur. |
| 2. İdarenin Cevap Süreci | İdarenin başvuruyu değerlendirip uzlaşma görüşmesi yapması | Başvurunun tebliğinden itibaren 3 Ay (Azami) |
| 3. Dava Hakkı | 3 ay sonunda uzlaşma olmazsa tazminat davası açılması | Sürenin bitiminde hak doğar. |
Sıkça Sorulan Sorular
1. Kamulaştırmasız el atmada 3 aylık süre ne zaman başlar?
3 aylık yasal süre, mülk sahibinin uzlaşma talebini içeren dilekçesinin ilgili idarenin kayıtlarına girdiği tarihten itibaren başlar. Bu nedenle başvurunun iadeli taahhütlü posta veya noter kanalıyla yapılması ispat açısından önemlidir.
2. İdare 3 ay içinde hiç cevap vermezse ne yapmalıyım?
İdarenin 3 ay boyunca sessiz kalması, uzlaşma teklifini zımnen (örtülü olarak) reddettiği anlamına gelir. 3 aylık sürenin bittiği günü takip eden günden itibaren tazminat davası açma hakkınız doğar. Herhangi bir bekleme yapmanıza gerek yoktur.
3. Bu 3 aylık uzlaşma süreci tüm kamulaştırmasız el atma durumları için geçerli mi?
Evet, 2026 yılı itibarıyla, hem hukuki el atma (imar planlarıyla mülkiyet hakkının kısıtlanması) hem de fiili el atma (araziye fiziken girilmesi) durumlarında dava açmadan önce idareye başvurarak 3 aylık uzlaşma sürecini tamamlama zorunluluğu bulunmaktadır.
