2026 yılı itibarıyla karşılıksız çek için cezai şikayet hakkı, çekin bankaya ibraz edildiği tarihten itibaren 6 aydır. Bu süre hak düşürücü olup, kaçırılması durumunda cezai işlem başlatılamaz. Alacağın tahsili için başlatılacak icra takibinde ise zamanaşımı süresi, ibraz süresinin bitiminden itibaren 3 yıldır.
Karşılıksız Çek Zamanaşımı Süresi Nedir? (2026 Güncel)
Karşılıksız Çek Karşısında Sahip Olduğunuz Hukuki Haklar
Elinizdeki çekin karşılıksız çıkması durumunda alacaklı olarak başvurabileceğiniz iki temel hukuki yol bulunmaktadır. Bu yolların zamanaşımı süreleri birbirinden farklıdır ve doğru adımı zamanında atmak, hak kaybı yaşamamanız için kritik öneme sahiptir.
- Cezai Şikayet: Çeki düzenleyen kişi hakkında adli para cezası ve çek düzenleme yasağı gibi yaptırımların uygulanması için İcra Ceza Mahkemesi’ne şikayette bulunulmasıdır.
- İcra Takibi: Çek bedelinin, faizi ve masraflarıyla birlikte borçludan tahsil edilmesi için başlatılan hukuki işlemdir. Genellikle kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla yapılır.
Cezai Şikayet ve İcra Takibi Zamanaşımı Süreleri
Karşılıksız çekte en çok karıştırılan konu, farklı hukuki yollar için geçerli olan farklı sürelerdir. 2026 yılı güncel mevzuatına göre bu süreleri net bir şekilde anlamak gerekir.
Cezai Şikayet Süresi: 6 Ay
Karşılıksız işlemi yapıldıktan sonra, hamilin (çeki elinde bulunduranın) şikayet hakkı, çekin bankaya ibraz tarihinden itibaren 6 aydır. Bu süre hak düşürücü bir süredir; yani 6 ay geçtikten sonra aynı çek için cezai şikayette bulunma hakkı tamamen ortadan kalkar.
İcra Takibi (Alacak Davası) Zamanaşımı: 3 Yıl
Çek bedelini tahsil etmek amacıyla icra takibi başlatmak için ise daha uzun bir süreniz vardır. Zamanaşımı süresi, çekin ibraz süresinin bittiği tarihten itibaren 3 yıldır. Bu süre içerisinde borçluya karşı icra takibi başlatılmazsa, alacak zamanaşımına uğrar ve borçlu ‘zamanaşımı itirazında’ bulunabilir.
| Hukuki Yol | Amaç | Geçerli Süre | Yetkili Makam |
|---|---|---|---|
| Cezai Şikayet | Yaptırım (Adli Para Cezası, Çek Yasağı) | İbrazdan itibaren 6 Ay | İcra Ceza Mahkemesi |
| İcra Takibi | Alacağın Tahsili | İbraz süresi bitiminden itibaren 3 Yıl | İcra Müdürlükleri |
Zamanaşımını Kesen Durumlar Nelerdir?
Türk Ticaret Kanunu ve İcra ve İflas Kanunu uyarınca bazı durumlar zamanaşımı süresini kesebilir veya durdurabilir. Zamanaşımının kesilmesi, sürenin o ana kadar işlemiş kısmının yanması ve sürenin en baştan tekrar başlaması anlamına gelir.
- Takip talebinde bulunulması veya dava açılması,
- İcra takibi kapsamında bir işlemin yapılması,
- Dava dilekçesinin karşı tarafa tebliğ edilmesi,
- Borçlunun borcu ikrar etmesi (örneğin kısmi ödeme yapması veya faiz ödemesi).
Bu gibi durumlarda 3 yıllık zamanaşımı süresi kesilir ve son işlem tarihinden itibaren yeniden başlar.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Karşılıksız çek için 2026’da hapis cezası var mı?
Hayır. 2020’de yapılan yasal düzenlemelerle karşılıksız çek düzenleme suçunun karşılığı olan doğrudan hapis cezası kaldırılmıştır. Bunun yerine, çek bedeli kadar adli para cezası uygulanmakta, bu ceza ödenmediği takdirde ise hapis cezasına (tazyik hapsi) çevrilebilmektedir.
2. 6 aylık şikayet süresini kaçırırsam ne olur?
6 aylık süreyi kaçırmanız, çeki düzenleyen hakkında cezai yaptırım (adli para cezası, çek düzenleme yasağı) talep etme hakkınızı kaybetmeniz anlamına gelir. Ancak bu durum, alacağınızı tahsil etme hakkınızı ortadan kaldırmaz. 3 yıllık zamanaşımı süresi içinde icra takibi başlatabilirsiniz.
3. Çek ibraz süresi zamanaşımını nasıl etkiler?
Çekin ibraz süresi, 3 yıllık icra takibi zamanaşımının ne zaman başlayacağını belirler. Çek, düzenlendiği yerde ödenecekse 10 gün, farklı bir şehirde ödenecekse 1 ay içinde bankaya ibraz edilmelidir. 3 yıllık zamanaşımı, bu ibraz sürelerinin son gününden itibaren işlemeye başlar.
