Marka hakkını sona erdiren sebepler; koruma süresinin sonunda yenilenmemesi, marka sahibinin hakkından feragat etmesi, markanın tescilden itibaren 5 yıl içinde kesintisiz kullanılmaması, markanın jenerik bir isme dönüşmesi veya mahkeme kararıyla hükümsüz kılınması gibi durumlardır. Bu durumlar, markanın yasal korumasını tamamen ortadan kaldırır.
Marka Hakkını Sona Erdiren Sebepler Nelerdir?
Marka, bir işletmenin ürünlerini veya hizmetlerini diğerlerinden ayıran en değerli varlıklarından biridir. Ancak bu hak, sonsuz değildir ve belirli koşullar altında sona erebilir. 2026 yılı itibarıyla Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) çerçevesinde, marka hakkının korunması kadar, bu hakkın hangi durumlarda kaybedileceğini bilmek de büyük önem taşır. İşte marka hakkınızı riske atabilecek temel sebepler:
1. Koruma Süresinin Dolması ve Yenilenmemesi
Tescilli bir markanın koruma süresi, başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır. Bu süre, her 10 yıllık dönemin sonunda yenilenmelidir. Eğer marka sahibi, koruma süresinin bitiminden itibaren 6 aylık yasal süre içinde yenileme talebinde bulunmazsa, marka hakkı kendiliğinden sona erer. Bu, en sık karşılaşılan sona erme sebebidir.
2. Marka Sahibinin Hakkından Feragat Etmesi (Vazgeçme)
Marka sahibi, dilediği zaman tescilli markasının sağladığı haklardan tamamen veya kısmen vazgeçebilir. Bu işlem, TÜRKPATENT’e yapılacak yazılı bir talep ile gerçekleşir. Feragat, sicile kaydedildiği andan itibaren marka hakkını sona erdirir ve bu işlem geri alınamaz.
3. Markanın Kullanılmaması
Marka tescilinin temel amacı, markanın ticari hayatta aktif olarak kullanılmasıdır. Eğer bir marka, tescil edildiği tarihten itibaren 5 yıl boyunca Türkiye’de ciddi bir şekilde kullanılmazsa veya kullanıma 5 yıl kesintisiz ara verilirse, ilgili üçüncü şahıslar markanın iptali için dava açabilirler. Kullanım zorunluluğunu ihlal eden durumlar şunlardır:
- Markanın tescil edildiği mal veya hizmetler için hiç kullanılmaması.
- Kullanıma 5 yıldan uzun süre kesintisiz ara verilmesi.
- Markanın sadece göstermelik, sembolik olarak kullanılması.
4. Markanın Jenerikleşmesi (Ticari Ad Olarak Ayırt Ediciliğini Yitirmesi)
Bazen bir marka o kadar popüler hale gelir ki, halk dilinde temsil ettiği ürün veya hizmetin genel adı olarak kullanılmaya başlanır. Örneğin “Jip” (Jeep), “Selpak” gibi markalar bu duruma örnektir. Markanın, sahibinin eylemleri veya eylemsizliği sonucunda jenerik bir isme dönüşmesi, ayırt edici özelliğini kaybetmesine ve dolayısıyla marka hakkının sona ermesine yol açabilir.
5. Mahkeme Kararı ile İptal veya Hükümsüzlük
Marka hakkı, mahkemeler tarafından verilecek kararlarla da sona erdirilebilir. Hükümsüzlük ve iptal davaları sonucunda marka sicilden terkin edilebilir. Başlıca hükümsüzlük nedenleri şunlardır:
- Markanın tescilinde mutlak ret nedenlerinin (ayırt edicilikten yoksunluk, kamu düzenine aykırılık vb.) bulunması.
- Marka başvurusunun kötü niyetle yapılmış olması.
- Markanın, önceki tarihli bir marka veya başka bir sınai mülkiyet hakkı ile karıştırılma ihtimali yaratması.
Sona Erme Sebepleri Özet Tablosu
| Sona Erme Sebebi | Sorumlu / Neden | Açıklama |
|---|---|---|
| Yenilememe | Marka Sahibi | 10 yıllık koruma süresi sonunda yenileme yapılmaması. |
| Feragat (Vazgeçme) | Marka Sahibi | Sahibinin kendi isteğiyle hakkından vazgeçmesi. |
| Kullanmama | Marka Sahibi | Tescilden sonra 5 yıl içinde ciddi kullanılmaması. |
| Jenerikleşme | Piyasa Koşulları / Sahip Eylemsizliği | Markanın ürünün genel adı haline gelmesi. |
| Mahkeme Kararı | Yargı / Üçüncü Kişiler | Hukuka aykırılık nedeniyle markanın iptal edilmesi. |
Sıkça Sorulan Sorular
Markamı 5 yıl kullanmazsam ne olur?
Markanız, tescil tarihinden itibaren 5 yıl boyunca ciddi olarak kullanılmazsa, üçüncü kişiler tarafından açılacak bir dava sonucunda mahkeme kararıyla iptal edilebilir. Bu durumda marka üzerindeki tüm haklarınızı kaybedersiniz.
Marka hakkından vazgeçme işlemi geri alınabilir mi?
Hayır. Marka hakkından feragat (vazgeçme) işlemi, TÜRKPATENT siciline işlendiği andan itibaren kesin ve nihaidir. Bu işlem geri alınamaz. Bu nedenle karar vermeden önce dikkatli düşünülmelidir.
Marka yenileme süresini kaçırırsam ne yapmalıyım?
10 yıllık koruma süresinin bittiği tarihten itibaren 6 aylık bir “cezalı yenileme” süreniz bulunur. Bu süre içinde ek bir ücret ödeyerek yenileme yapabilirsiniz. Ancak bu 6 aylık süre de kaçırılırsa, marka hakkı sona erer ve yeniden başvuru yapmanız gerekir.
