Arâzi-i öşriye nedir?

Konuya özel açıklama

Arâzi-i öşriye nedir?

Arâzi-i öşriye, tarihî toprak hukukunda ürününden öşür alınan mülk araziyi anlatır. Vakıflar Genel Müdürlüğünün sözlüğünde, hasılatından onda bir hazine payı alınan ve üzerinde mülkiyet tasarrufları yapılabilen arazi olarak açıklanır.

Tarihî bir kavramdır

Kavram, eski tapu kayıtlarının, vakfiyelerin ve toprak düzenine ilişkin metinlerin anlaşılmasında önem taşır. “Mülk arazi” niteliği ile ürün üzerinden alınan öşür birlikte anlatılır. Bununla birlikte farklı dönemlerin ve bölgelerin vergi uygulamalarını tek bir genel oranla açıklamak doğru olmaz.

Türkiye’de aşar usulü, 17 Şubat 1925 tarihli 552 sayılı Kanun’un birinci maddesiyle kaldırılmıştır. Dolayısıyla eski bir belgede “arâzi-i öşriye” yazması, bugün ürünün onda birinin devlete verilmesi gerektiği anlamına gelmez.

Güncel bir taşınmaz için ne ifade eder?

Eski kaydın bugünkü parsele ve hak sahipliğine etkisi ayrıca araştırılır. Türk Medeni Kanunu m.705, taşınmaz mülkiyetinin kazanılmasında kural olarak tescili esas alır ve istisnalarını da düzenler. Tarihî bir arazi adı, tek başına güncel malikliği, yapılaşma hakkını veya bir vergi borcunu kanıtlamaz.

İnceleme için eski belgenin tamamı, tarih ve yer bilgisi, bugünkü tapu kaydı ile kadastro bağlantısı birlikte değerlendirilmelidir. Bu sayfa tarihî terimi açıklar; belirli bir taşınmazın mülkiyetine ilişkin tespit içermez.