Hakkın kötüye kullanılması yasağı gayrimenkul hukukunda nasıl uygulanır?

Konuya özel açıklama

Türk Medeni Kanunu m.2, hakların kullanılmasında ve borçların yerine getirilmesinde dürüst davranılmasını ister. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılması hukuk düzenince korunmaz. Taşınmaz malikinin, paydaşın veya sözleşme tarafının talebi değerlendirilirken de bu ölçüt geçerlidir. [TMK]

Bir hakkın kullanılması ne zaman tartışmalı hâle gelir?

Önce hangi hakkın kullanıldığı ve o hakkın koşullarının oluşup oluşmadığı belirlenir. Ardından davranışın amacı, tarafların önceki tutumu, oluşan güven, hak sahibinin korunmaya değer menfaati ve karşı tarafta doğan etki birlikte incelenir. Yalnız komşunun zarara uğradığını söylemek, kötüye kullanımı kanıtlamaya yetmez. Aynı şekilde tapu sahibi olmak da her davranışı hukuka uygun hâle getirmez.

Taşınmaz uyuşmazlıklarında örnekler

Ortak geçiş alanının tek kişinin kullanımına kapatılması, öncelikle o alanın hukuki niteliği ve kullanım hakkıyla değerlendirilir. Malik, haksız elatmanın önlenmesini isteyebilir. Gürültü, koku veya benzeri komşuluk sorunlarında ise taşınmazın niteliği ve yerel koşullara göre katlanılabilir sınırın aşılıp aşılmadığı önemlidir. TMK m.683 ve 737 bu değerlendirmeye somut dayanak sağlar. [TMK]

İnşaat sözleşmesinde taraflardan birinin diğerinde oluşturduğu güvenle çelişen talepleri de dürüstlük kuralı bakımından incelenebilir. Bunun sonucu, sözleşmenin içeriğine, tarafların edimlerine ve olayın belgelerine bağlıdır; her gecikme veya tapu talebi otomatik olarak kötüye kullanım sayılmaz.

Ruhsata itiraz etmek kötüye kullanım mıdır?

Ruhsat veya imar işlemine itiraz edilmesi, tek başına kötüye kullanım göstermez. Kişinin dava açma koşulları, ileri sürdüğü hukuka aykırılık ve uyuşmazlığın özellikleri ayrı değerlendirilmelidir. Bir talebin reddedilmesi de başvurunun sırf zarar vermek için yapıldığını kendiliğinden kanıtlamaz.

Uyuşmazlığa hazırlanırken

Tapu kaydı, proje ve yönetim planı, sözleşmeler, tarihlendirilmiş yazışmalar ve fotoğrafları bir araya getirin. İtiraz ettiğiniz davranışı ve istediğiniz sonucu açıkça belirleyin. Önleme, eski hâle getirme veya tazminat gibi taleplerin koşulları birbirinden farklıdır. Başvuru mercii, süreler ve varsa dava öncesi arabuluculuk gerekliliği somut uyuşmazlığa göre kontrol edilmelidir.

Genel bilgilendirme niteliğindeki bu yazı, belirli bir davanın sonucunu öngörmez.