Bölünebilir edim nedir? Kısmi ifa ve taksit ayrımı

Konuya özel açıklama

Bölünebilir edim, niteliği veya ekonomik değeri esaslı biçimde bozulmadan parçalara ayrılarak yerine getirilebilen borç konusudur. Para borcu tipik örnektir. Tek bir tablonun teslim borcunda ise tablonun parçalarını vermek, kararlaştırılan teslimi karşılamaz. Değerlendirmede sözleşmenin konusu ve amacı da önemlidir. [1]

Bölünebilir olması taksit hakkı verir mi?

Kendiliğinden vermez. TBK m.84'e göre borcun tamamı belli ve vadesi gelmişse alacaklı kısmi ifayı reddedebilir. Borçlunun parayı parçalara ayırabilmesi, alacaklıyı istediği taksit planını kabul etmeye zorlamaz. [2]

Örneğin tek tarihte ödenecek 100.000 TL borç için 20.000 TL teklif etmek mümkündür; fakat alacaklının bunu kabul etmek zorunda olup olmadığı ayrı meseledir. Başlangıçta beş taksit kararlaştırılmışsa hangi taksidin vadesinin geldiğine bakılır. Bunlar açıklayıcı örneklerdir.

Kısmi ödeme yapılırsa

Ödemenin tarihi, tutarı ve hangi borca ilişkin olduğu açıkça belgelenmelidir. Kalan borç, varsa faiz ve diğer kalemler ayrıca kontrol edilir. Bölünemeyen bir borçta birden çok alacaklı veya borçlu varsa TBK m.85'in özel düzenlemesi değerlendirilir. [2]

Zamanaşımı nasıl etkilenir?

Sırf edim bölünebilir diye her parça için ayrı zamanaşımı doğduğu söylenemez. Genel başlangıç, alacağın muaccel olduğu tarihtir. Ayrı vadeli taksitler, muacceliyet koşulları ve özel hükümler sonucu etkileyebilir. TBK m.149–150 birlikte dikkate alınmalıdır. [2]

İlk kontrol: Sözleşmedeki toplam borcu, ödeme planını, vadesi gelen kısmı ve yapılan ödemeleri yan yana koyun. Bu metin genel bilgilendirmedir.